Thursday 22 Jestha, 2077 | June 04, 2020
Menu

नागरिक शनिबार

त्यो जिद्दी केटो

  • २९ मंसिर, २०७०
  • क्रान्ति पाण्डे
  • DISQUS_COMMENTS
(1 Vote)
नेल्सन मन्डेला विश्वचर्चित राजनीतिज्ञ एवं विश्वनेता हुन्। रंगभेदविरुद्धको आन्दोलका अभियन्ता उनले रंगभेद हटाउन हिंसाको सट्टा शान्ति र आशा रोजे। त्यही कारण उनी चर्चित छन्। सबैभन्दा धेरै समय जेल बिताउने नेताका रूपमा समेत उनको प्रशंसा गरिन्छ।


सन् १९६२ मा डरबन नगरमा गिरफ्तार गरिएका उनले २७ वर्ष लामो जेल जीवन बिताएका थिए। पछि १९९० को फरबरी ११ मा जेलमुक्त भएपछि उनको लोकप्रियता बढेको थियो। तत्कालीन अफ्रिकामा अल्पसंख्यक गोराहरूले कालो वर्णका मानिसलाई खुब हेप्थे। उनीहरूमाथि थिचोमिचो गर्थे, अन्याय गर्थे र चरम यातना पनि दिन्थे। विभिन्न परिस्थितिका कारण सानैदेखि विद्रोही मन्डेलालाई संसारका प्रत्येकजसो ठूला नेताहरूले पनि आफ्नो प्रेरणा स्रोत मान्छन्।

अझ अफ्रिकी काला भनिएका मानिसहरू त उनलाई भगवान नै मान्छन्। जीवनका प्रत्येक मोडमा संघर्ष गर्दै संसारभरका मानिसका मन, मुटु र मस्तिष्कमा छाएका उनी सबैका लागि प्रेरणा स्रोत हुन्। १९९४ अप्रिल २७ मा अफ्रिकामा भएको बहुजातीय निर्वाचनमा उनी विजयी भएर राष्ट्रपतिजस्तो गरिमामय पदमा बसेका थिए। उनी जननिर्वाचित प्रथम अश्वेत राष्ट्रपति हुन्। राष्ट्रपति पदमा बसे पनि उनले गोरा र काला मानिसबीच फाटो ल्याउन दिएनन्। सबैलाई समान व्यवहार गरे। उनको एउटैमात्र चाहना थियो, राष्ट्रमा शान्ति, समृद्धि र समान व्यवहार होस् भन्ने।

मन्डेलाले नोबेल शान्ति पुरस्कार, नेहरु शास्त्री पुरस्कार र भारतरत्नजस्ता चर्चित पुरस्कार पाएका छन्। आफूलाई स्वच्छ छविको नेताका रूपमा राखिराख्नसक्नु उनको अर्को खुबी थियो। मन्डेला पेसाले शिक्षक र वकिल थिए। अघिल्लो बिहीबार ९५ वर्षको उमेरमा मन्डेलाले संसारलाई रुवाएर सदाका लागि बिदा भए। आऊ, यसपालिको जूनकीरीमा मन्डेलाका केही बाल्यकालीन सम्झना पढौं है त :

नेल्सन मन्डेलाको जन्म सन् १९१८ जुलाई १८ मा दक्षिण अफ्रिकाको सानो गाउँ मेभेज्जोको तार्नस्की भन्ने ठाउँमा भएको थियो। गड्ला हेनरी मन्डेला उनका बुबाको नाम हो भने आमाको नाम नोजकेनी फानी थियो। उनी सामान्य गरिब परिवारमा जन्मिए। उनको दैनिकी पनि सामान्य तरिकाले बित्ने गर्थ्यो। मन्डेलाका पिता हेनरी थेम्बु समुदायका राजा जोन्गिन्तबा डालिनडाइबुका पार्सद थिए। जोन्गिन्तबालाई राजा बनाउनुमा मन्डेलाका बुबाको ठूलो योगदान थियो।

मन्डेला परिवारमा स्कुल पढ्ने पहिलो बालक नेल्सन नै थिए। उनी स्कुल पढ्नुअघि परिवारका कोही पनि स्कुल जाँदैनथे। तत्कालीन समयमा अफ्रिकी मुलुकमा कालो वर्णका मानिसमाथि थिचोमिचो गरिन्थ्यो। अल्पसंख्यक गोराहरूले काला जातिलाई धेरै हेप्थे। यहाँसम्मकी काला मान्छेलाई पशुसरह व्यवहार गरिन्थ्यो। गोराले काला मानिसलाई शिक्षाबाट वञ्चितजस्तो नै गरेका थिए।

काला मान्छे जान्ने/सुन्ने भए भने हाम्रै खेदो खन्नेछन् भनेर गोराहरू एकापसमा कुटिल तर्क गर्थे। रंगभेद र ब्रिटिस राज रहेको त्यस समयमा काला जातिका मान्छेले पढ्न पाउनु भनेको पहाड चढ्नुजत्तिकै गाह्रो काम हुन्थ्यो।

मन्डेलाले प्राथमिक तहको शिक्षा मेभेज्जोको स्थानीय मिसन स्कुलबाट प्राप्त गरे। उनले वेस्लिन मिसन स्कुल र क्लार्कबुरी बोर्डिङ इन्स्टिच्युटमा आफ्नो विद्यार्थीकालीन समय बिताए।

मन्डेला स्कुल पढ्दाताकाको रोचक कुरा छ। मन्डेलाको बाल्यकालको नाम रोल्हिलाला हो। स्कुल गएको पहिलो दिन कक्षा शिक्षिकाले उनको नाम मन्डेला राखिदिएकी थिइन्। र, पछिसम्मै उनको त्यो नाम संसारभर परिचित पनि भयो। स्कुलमा शिक्षिकाले नेल्सन भेनेर बोलाउँदा उनी लजाएका थिए रे।

भनिन्छ, बाल्यकालमा मन्डेला निकै जिद्दी बच्चा थिए। उनी आफूलाई जे मन लाग्यो त्यही गर्थे। उनी गुलेली लिएर चरा मार्न हिँड्थे। बल्छी बोकेर माछा मार्न खोलाका छेउछाउ पनि पुग्थे। पौडी खेल्थे। बस्तुभाउ चराउन गोठालो पनि जान्थे। गोरु भैंसीमाथि चढ्नु उनको दैनिकीजस्तै थियो। मन्डेला एकदिन हुँदाहुँदा गधामाथि चढे। गधाको ढाडमाथि बस्दा सन्तुलन मिलेन। उनी भुइँमा बङ्लंग लडे। जिउभरि काँडा बि‰यो। घाउ पनि लाग्यो।

मन्डेला नौ वर्ष हुँदा उनका बुबा हेनरीको क्षयरोगका कारण निधन भएको थियो। बाबुको निधनपछि जोङइनतबाबाट धर्म सन्तानका रूपमा हुर्काइएका उनले थेम्बु रोयल्टीमा रहेर वेस्लियन स्कुलमा पढे। बाल्यकालमै बुबाका एक साथीको सुझावमा स्थानीय चर्चमा मन्डेलालाई क्रिस्चियन बनाइएको थियो। स्कुल पढ्दै गर्दा उनलाई साथीहरूले हेप्नुसम्म हेप्थे। उनलाई साथीहरूले गाउँले केटो भनेर गिज्याउँथे। तर मन्डेला छिट्टै नै घुलमिल हुने स्वाभावका थिए। र, चाँडै नै शत्रुलाई साथी बनाइहाल्थे। मन्डेलाले आफ्नो बाल्यकाल सानो विकट गाउँ कुनूमा बिताएका थिए। हरियाली घाँसे उपत्यका कुनूमा त्यसताका सडक पनि साँघुरा थिए, गाउँ उसै विकट थियो।

काला मानिसहरूमाथि भएको थिचोमिचो, अन्याय र अत्याचार मन्डेलालाई मन पर्दैनथ्यो। स्कुले जीवनमै आफू र आफूजस्ता काला साथीमाथि गरिएको हेपाहा प्रवृत्ति उनलाई पटक्कै रुच्दैनथ्यो। जसका कारण मन्डेलामा बाल्यकालदेखि नै विद्रोही भाव जाग्न थाल्यो। पछि उनले आफ्नो विद्रोही भावनालाई संयमतापूर्वक प्रयोग गरे। उनी सफल पनि भए।

एजेन्सीको सहयोगमा

डोल्पो बुद्धको स्कुल

दोर्जे आङ्मोको घर हुम्लाको धम्बुमा छ। तिमीलाई थाहा होला, हुम्ला नेपालको विकट जिल्ला हो। त्यहाँ अझै पनि विकासका अति आवश्यक काम भएका छैनन्। सडक राम्रा छैनन्। स्वास्थ्य चौकी पनि कम...

मैथिली संगीत : प्रभावले गुम्दैछ सुर

मैथिली संगीत : प्रभावले गुम्दैछ सुर

भाषा, लिपि र कलासँगै गीत–संगीतमा पनि छुट्टै पहिचान कायम गरेको मैथिली संस्कृति नेपालको तराई र भारतको उत्तरी क्षेत्रमा प्रख्यात छ। मैथिली संगीतको आफ्नै 'घराना’ छ। राग, रागिनीहरू पनि छन्।...

कूटनीतिक क्षेत्रमा काम गर्ने योजना

कूटनीतिक क्षेत्रमा काम गर्ने योजना

‘क्षमता भएकालाई गुटबन्दी गरेर पछार्ने काम सबैतिर हुने रहेछ,' नेपाली कांग्रेसकी नेतृ सुजाता कोइराला अचेल यस्तो अनुभूति गरिरहेकी छन्। उनी आउँदो अधिवेशनमा महŒवपूर्ण भूमिका र पदका लागि संघर्ष गर्ने सोचमा...

माया मिठो बन्दीपुरको

माया मिठो बन्दीपुरको

हरिया डाँडा, दूधे हिमाल, चिसो हावा, मन्दिर अनि जातजातिका अनुहार। बन्दीपुर जतिपटक पुगे पनि धीत मर्दैन। मोहनी लगाउँछ त्यो पहाडी थुम्कोले।

किताबी ठेलीमा उभिनुभएको शिव दाइ

मोतीराम भट्टद्वारा लिखित र आजभन्दा १२२ वर्षअघि प्रकाशित कवि भानुभक्तको जीवनचरित्र अंग्रेजीमा अनुवाद गर्दै थिए। अकृनको फोन आयो, 'दाइ, शिव दाइ बित्नुभयो।' 'मोतीरामलाई पाखा राखे, पिकदूत पढ्ने इच्छा थियो त्यसदिन।...

हुर्काउँदै फुटबलर

हुर्काउँदै फुटबलर

पोखराको अन्तिम दक्षिण कुनोमा पर्छ, दोबिल्ला। यहाँ फुस्रे खोला सेती नदीमा मिसिन्छ, अनि दुवै एक भएर बग्छन्। त्यसपछि कुन पानी सेतीको, कुन फुस्रेको छुट्याउन सकिन्न।त्यही दोबिल्लामा छ, सहारा एकेडेमी, जहाँ...

एउटा नयराज पन्त नजन्मेको भए ...

एउटा नयराज पन्त नजन्मेको भए ...

'शब्द नाउँ भएको यस ज्योतिले संसारभरि प्रकाश नगर्ने हो भने पूरापूर तीनै लोकमा निस्पट्ट अन्धकार हुने थियो' भनी प्रसिद्ध अलंकारशास्त्री दण्डीले आफ्नो काव्यादर्शमा लेखेको परम्परामा एउटा नयराज पन्त नजन्मेको भए...

राजनीतिमा रंग

राजनीतिमा रंग

अभिनेत्री रेखा थापा निकै अड्कलेर कुरा गर्छिन्। सोचेर जवाफ दिन्छिन्। सकेसम्म कुरा छोट्याउने प्रयत्न गर्छिन्।यो उनको पुरानो बानी भने होइन।राजनीतिमा लागेपछि उनको स्वभाव बदलिएको छ। फिल्मको कुनै मोडले भूमिकामा आएको...