Sunday 18 Jestha, 2077 | May 31, 2020
Menu

नागरिक शनिबार

जाडो बिदामा लुम्बिनी

  • २० पुष, २०७०
  • अमृत भादगाउँले
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
जाडो बिदामा लुम्बिनी
जाडो बिदामा विद्यार्थीलाई घुमाउनैपर्ने एउटा ठाउँ हो लुम्बिनी। विश्व शान्तिदूत गौतम बुद्धको जन्मथलो। किताबमा पढेका कुरा त्यहाँ पुगेर हेर्दा विद्यार्थी रमाउँछन्। त्यसैले अभिभावकले उनीहरूलाई त्यहाँ घुमाउनुपर्छ।


बुद्धको अर्थ ब्युँझेको मानिस। तिलौराकोट दरबारको सुख त्यागेर उनी ब्युँझिए। लोभ, ईर्ष्या, घमण्ड, मोह र रिस त्यागेमात्र शान्ति मिल्ने ज्ञान बाँडे।

बुद्ध जन्मथलोमा मायादेवी मन्दिर छ। मन्दिर वरपर विहारका भग्नावशेष छन्। दक्षिणपट्टि पिपल चौतारीमा बौद्धमन्त्र जपिरहेका भिक्षु देखिन्छन्। मन्दिरसँगै पुष्करिणी पोखरी छ। सँगै अशोक स्तम्भ। मौर्य सम्राट अशोकले स्थापना गरेको अशोक स्तम्भ बुद्ध जन्मस्थलको प्रमाण हो। स्तम्भको शिलालेखमा भनिएको छ– यही लुम्बिनीमा शाक्यमुनि बुद्धको जन्म भएको हो।

जापानी वास्तुकलाविद् प्रोफेसर केन्जो टाँगेले सन् १९७८ मा लुम्बिनीको गुरुयोजना बनाएका थिए। गुरुयोजनाअनुसार ११ सय ५५ बिगाहा जग्गा अधिग्रहण गरेर त्यसलाई तीन खण्डमा बाँडिएको छ। उत्तरमा नयाँ लुम्बिनी गाउँ, बीचको विहार क्षेत्र र दक्षिणमा पवित्र उद्यान। तीन वर्ग माइलमा लुम्बिनी उत्तर–दक्षिण फैलेको छ।

पुरातत्व विभाग, लुम्बिनी विकास कोष र जापान बुद्धिस्ट फाउन्डेसन मिलेर सन् १९९२–१९९६ सम्म लुम्बिनी उत्खनन गर्दा स्तम्भ र बुद्ध जन्मस्मारक शिला भेटिएको थियो। मन्दिरभित्र बुद्ध जन्मस्मारक शिला छ। शिला भेटिएपछि सन् १९९७ मा संयुक्त राष्ट्रसंघीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक संगठन (युनेस्को) ले लुम्बिनीलाई विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत गरेको हो। त्यसैले लुम्बिनीमा बुद्ध जन्मेका हुन् भन्नेमा शंका छैन।

स्मारक भएकै ठाउँ मास्तिरको मूर्तिले सिद्धार्थ गौतमको जन्मदृश्य झल्काउँछ। आमा मायादेवीले सहाराका लागि दाहिने हातले रूखको हाँगा समातेकी छन्। देब्रेपट्टि उनकी बहिनी प्रजापती उभिएकी छन् भने दुईतिर देवगणले स्वागत गरिरहेका र शिशु सिद्धार्थको मूर्ति बीचमा छ।

लुम्बिनीको बोधीवृक्षमुनि कपिलवस्तुका राजा शुद्धोदन र रानी मायादेवीको पहिलो सन्तानका रूपमा सिद्धार्थ जन्मेका थिए। कपिलवस्तुको तिलौराकोट दरबारबाट माइती देवदह जान हिँडेकी मायादेवीले पुष्करिणी पोखरीछेउ आइपुगेपछि सिद्धार्थ जन्माएकी थिइन्।

मायादेवी मन्दिरबाट बाहिर विहार क्षेत्रमा देश–देशका विहार छन्। त्यहाँ चिनियाँ, कोरियन, थाई, भियतनामी, जर्मन, म्यानमार, श्रीलंकालगायत देशका विहार छन्।

विहार क्षेत्रमै अखण्ड शान्तिदीप र लुम्बिनी संग्रहालय छ। मायादेवी मन्दिरलाई केन्द्रविन्दु मानेर बुद्धिस्ट सर्किट (लुम्बिनी, तिलौराकोट, रामग्राम र देवदह) घुम्न सकिन्छ। सबैतिर घुम्न सके राम्रो। होइन भने मायादेवी मन्दिर क्षेत्रमात्रै घुम्न पनि दुई रात छुट्टयाउनुपर्छ।

कसरी पुग्ने

काठमाडौं–लुम्बिनी ३२० किमि। काठमाडौंको नयाँ बसपार्कबाट सलिना ट्राभल्सको डिलक्स बस बिहान ८ बजे छुट्छ। भाडा ९८० रुपैयाँ। त्यसले साँझ ५ बजे लुम्बिनी पुर्‍याउँछ। साकुरा ट्राभल्सको एक्सप्रेस बस बिहान ७ बजे छुट्छ। भाडा ७०० रुपैयाँ। साँझ ४ बजे गन्तव्य पुर्‍याउँछ।

काठमाडौं–भैरहवा हवाई यात्रा ४० मिनेट। हवाई भाडा ५७ सय रुपैयाँ। भैरहवा–लुम्बिनी ट्याक्सीमा आधा घन्टा। भाडा ८०० रुपैयाँ। भैरहवा–लुम्बिनी २० किमि। भैरहवाबाट लुम्बिनी जाने गाडी आधा–आधा घन्टामा छुट्छन्।

होटलै होटल

लिलामणि शर्मा

सचिव, लुम्बिनी होटल तथा रेस्टुरेन्ट व्यवसायी संघ

लुम्बिनीमा बजेट, इकोनोमिक, स्टार सबैखाले होटल छन्। यहाँका २७ वटा होटलमा एकैरात १६ सयजना बास बस्न सक्छन्। कोठाको मूल्य ५ सयदेखि १२ हजार रुपैयाँसम्म पर्छ।
नेपाली संगीतको प्रतिध्वनि

नेपाली संगीतको प्रतिध्वनि

यद्यपि यो प्रश्न पुरानै हो, 'नेपाली संगीतको मुड के त?'यसबारे निबन्धकार शंकर लामिछानेले लिखतमै भनेका छन्, 'एक दृष्टिले हेर्ने हो भने नेपाली संगीतको मुडसिर्जना गर्नमा दार्जिलिङ र कालिम्पोङकै देन बढी...

‘स्मार्ट' बन्दैछ सवारी लाइसेन्स

काठमाडौं-न घामले खुइलिने डर, न पानीले भिजाउने चिन्ता। हराइहाले पनि अरु कसैले दुरुपयोग गर्ला कि भन्ने कत्ति पीर नहुने। सवारीचालकका लागि खुसीको खबर छ– यातायात व्यवस्था विभागले आठ महिनापछि ‘स्मार्ट...

'महान् सहिद'मा रातो धर्का

कवि इच्छुकको बारेमा सम्झन लायक 'ठूल्ठुला' प्रसंगहरू नहुने नै भए। २०५८ सालताका म एउटा सानो 'कमरेड कवि' त्यसमा पनि अन्तर्मुखी। जिब्रोमो 'चिप्लो पदार्थ'को कमी भएको म ठूल्ठुला कमरेडहरूसँग त्यति सजिलै...

सेवाग्राहीलाई अल्झाउँछ थाना

म्यानपावरले ठग्यो भन्दै सर्लाहीका यादव थरका एक युवकले मंसिर २५ गते महानगरीय प्रहरी वृत्त महाराजगन्जमा उजुरी दिए। उजुरी दर्ता भयो तर कागजपत्र नपुगेको भन्दै कारबाही अघि बढेन। उजुरीकर्तालाई आलटाले जवाफ...

फ्लाइट नम्बर ७१७

फ्लाइट नम्बर ७१७

कान धुम्म भयो एक्कासि– राति सालघारीमा कतै कीरा कराएजस्तो शून्न। पोखरीभित्र कतै डुबुल्की मारेजस्तो। एकछिन अघिसम्म पनि काम त्यसैगरी धुम्म थिए, कपास कोचेझैं, पोखरीमा डुबेझैं।

मानसिंको चैते दसैं

मानसिंको चैते दसैं

मानसिंले धोबीको कुकुरको उखान पनि सुनेकै थियो। दुइटी बिहे गर्नु भनेको दुइटा नाउमा दुईतिर खुट्टा राख्नुजस्तै खतरनाक हुन्छ भनी मानसिंलाई साथीभाइले भनेका पनि थिए।

भोटभन्दा चन्दा माग्ने धेरै

भोटभन्दा चन्दा माग्ने धेरै

'धेरै जना मंसिर ४ को प्रतीक्षामा व्यग्र छन्, मलाई कहिले सकिएला जस्तो भइसक्यो,' व्यवसायी प्रदीपकुमार श्रेष्ठ चन्दा माग्नेले हैरान बनाएपछि यस्तो बताउन थालेका छन्। उनीकहाँ भोट माग्ने भन्दा पैसा माग्ने...

गलैंचामा बुनिएको जिन्दगी

चाबहिल, रामहिटीको रोल्पा कार्पेटमा दर्जनौं हातहरू गलैंचा तानमा सल्बलाइरहेका थिए । आफूभन्दा अग्लो तानामा खट हालेर धागो उन्दै थिइन्, चिनिमाया तामाङ।