Thursday 13 Kartik, 2077 | October 29, 2020
Menu

नागरिक शनिबार

मनमोहक खप्तड

  • ११ माघ, २०७०
  • राजु नेपाल
  • DISQUS_COMMENTS
(1 Vote)
मनमोहक खप्तड
खप्तड लेक प्राकृतिक, धार्मिक र सांस्कृतिक विविधताले भरिपूर्ण छ। डोटी, अछाम, बाजुरा र बझाङ जिल्लाको २२५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र समेटेर खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज बनाइएको हो। सरकारले २०४३ असार ९ गते निकुञ्ज घोषणा गर्नुअघि खप्तड चरिचरन क्षेत्र थियो। अचेल गाईबस्तु चराइँदैन। सेनाले निकुञ्ज संरक्षण गरेको छ।

कतै अग्ला डाँडा, कतै समथर पाटन। रमणीय छ खप्तड। त्यहाँ ३७२ प्रजातिका वनस्पति पाइन्छ। कालकुट, पाँचऔंले, नीरमसीजस्ता १२५ थरी जडिबुटी, २३ किसिमका वन्यजन्तु र २८७ प्रजातिका चरा पाइन्छ। खप्तड खस्रे भ्यागुता र बझाङे पाका लागि समेत प्रख्यात छ।
स्कन्द पुराणमा खप्तडलाई 'खेचराद्री' भनिएको छ। खेचरको अपभ्रंश हुँदै जाँदा खप्तड भएको मानिन्छ। खप्तडको उचाइ १२६२ देखि ३२७६ मिटरसम्म छ। यहाँ २२ वटा पाटन छन्। जेठ–असारमा बुकी फूलले पाटन ढकमक्क हुन्छन्। फूलैफूलको गलैंचा बिच्छ्याएजस्तै देखिन्छन्। बर्खामा गंगा दसहरा मेला भर्न हजारौं सहभागी हुन्छन्। उनीहरू नुहाउँछन्। डेउडा गाउँछन्। रमाइलो गर्छन्।    
खप्तड धार्मिक हिसाबले पवित्र मानिन्छ। त्यहाँ नागढुंगा, खापर दह, खप्तड आश्रम, सहस्र लिंग, त्रिवेणीधाम छन्। त्रिवेणीघाटमा नुहाए पाप पखालिन्छ। त्रिवेणीमा दुई नदी गंगा र जमुनाको संगम देखिन्छ। सरस्वती नदी गुप्त बगेकी छिन् भन्ने विश्वास गरिन्छ।  त्यस्तै युधिष्ठिर स्वर्ग जाँदा खप्तड हुँदै गएका थिए भनिन्छ।  
खप्तड पुगेर हेर्नैपर्ने ठाउँ खप्तड बाबा आश्रम पनि हो। त्यहाँ बाबाको मूर्तिका साथै बाबाले प्रयोग गरेका केही सामान छन्। बाबाले खप्तडमा ५० वर्ष बिताउनुभएको थियो। उहाँले योग र ध्यान गर्नुभयो। किताब लेख्नुभयो। उहाँले धर्मविज्ञान, विचार विज्ञान, स्वास्थ्य विज्ञान, म र मेरो कर्तव्य नारीधर्म र पुरुषधर्म, आत्म ज्ञान, योग विज्ञान, वेदान्त विज्ञान, आरोग्य विज्ञानलगायत पुस्तक लेख्नुभएको छ।
आश्रम हाताबाट अपी शैपाल हिमशृंखला देखिन्छ। खप्तडका अन्य ठाउँबाट पनि हिमाल देखिन्छ। त्यहाँ क्यान्सरका लागि उपयोगी मानिएको लौठ सल्लाको जंगल छ।  
निकुञ्ज मुख्यालय भएको ठाउँमा संग्रहालय छ। त्यहाँ भालु, बँदेल, कस्तुरी, चितुवा आदिका टाउका, खुट्टा, पशुपंक्षीका छाला र फोटो सजाइएको छ। मुख्यालयअघिल्तिर सेनाको क्याम्प छ।
खप्तडमा मंसिरदेखि बैसाखसम्म कुनै पनि बेला हिउँ पर्न सक्छ। एकपटक परेको हिउँ धेरै दिन रहन्छ। केही दिनअघि परेको हिउँले खप्तडका पाटन सेताम्मे भइसकेका छन्। हिउँ थुप्रिएपछि त्यहाँ जान गाह्रो हुन्छ। सेनाले बाटोको हिउँ पन्छाएर ट्र्याक खोलेपछि मात्रै माथि जान सकिन्छ। फागुन लागेपछि त लेकमा गुराँस पनि फुल्न थाल्छ।
खप्तड हुँदै राराताल पदयात्रा गर्न सकिन्छ। खप्तडमा तीन दिन बिताउनु राम्रो हुन्छ। डोटी सदरमुकाम सिलगढीबाट उकालो चढेर दुई दिनमा खप्तड पुग्ने। र, तीन दिन त्यहीँ घुम्ने। खप्तडको प्रवेशद्वार झिग्राना हो। त्यहाँ सेनाको ब्यारेक छ। त्यहाँबाट ठाडो उकालो चढ्नुपर्छ। झिग्रानामाथि सर्वसाधारणको बस्ती छैन।
खप्तडमा होटल छैन। निकुञ्जले बीचपानी र मुख्यालयमा एउटा–एउटा गेस्ट हाउस चलाएको छ। पहिल्यै खबर गरेर जानुपर्छ। चिसो ठाउँ भएकाले न्याना लुगा लगाएर जानुपर्छ। सिल्पिङ ब्याग र ड्राई फुड्स लानुपर्छ। एक्लै जानु हुँदैन, समूहमा पदयात्रा गर्नुपर्छ।  
खप्तड जान काठमाडौंदेखि धनगढीसम्म बस वा हवाई यात्रा गर्नुपर्छ। धनगढीबाट डोटी सदरमुकाम सिलगढीसम्म बसमा। सिलगढीबाट पदयात्रा।
'टम ब्वाई' कमान्डर

'टम ब्वाई' कमान्डर

साढे दुईतले घरको पहिलो भर्यारङ उक्लेपछि देब्रेतिर एउटा कोठा छ। ठूलो कोठाभित्र एउटा टेलिभिजन छ। टेबलमा औषधि र थर्मस राखिएका छन्। कोठाको एउटा कुनामा बेड। बेडमा सुतिरहेकी छन्, एक वृद्ध...

सम्मानपूर्वक बाँच्न राजनीति

सम्मानपूर्वक बाँच्न राजनीति

नेपाली राजनीतिमा सक्रिय सरिता गिरी बिहारको हाजिपुरमा जन्मिएकी हुन्। उतै स्कुल पढेकी गिरीले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरिन्। ३५ वर्षअघि नेपाली नागरिक लक्ष्मण गिरीसँग विवाह भएपछि नेपाली राजनीतिमा उनको चासो...

दयावान् दयाराम

बिहीबार दिउँसो १२:१० बजे।आदर्श सौलः युवक उच्च मावि, बुङ्मति, ललितपुर।एक सुस्त बालक विद्यालय प्रांगणमा धसि्रँदै यताउता गरिरहेका छन्। मुखको कुनाबाट अविरल र्‍याल बगिरहेको छ, तर पुछ्न सक्दैनन् या जान्दैनन्। शारीरिक...

जब्बर अराजक

यस वर्षको मदन पुरस्कार विजेता राजन मुकारुङकी आमा विष्णुलेखा हिजो शुक्रबार ७१ वर्ष लागिन्। भोजपुर दिल्पा नागीस्थित घरमा बसिरहेकी उनलाई पंक्तिकारले टेलिफोनबाट जन्मदिनको शुभकामना दियो। अनि सोध्यो, 'तपाईंलाई थाहा भइसक्यो...

नेपाली कूटनीतिका ऋषि

नेपाली कूटनीतिका ऋषि

मैले दस वर्षको उमेरमै यदुनाथ खनालको नाम सुनेको थिएँ, २०१८ सालतिर। मेरा पिताजीले लेख्नुभएको किताब 'भानुभक्त आचार्यको सच्चा जीवन चरित्र'मा खनालको भूमिका थियो। उहाँको प्रशंसा गर्दै मेरा पिताजीले भन्नुभयो, 'उहाँजस्तो...

भोटभन्दा चन्दा माग्ने धेरै

भोटभन्दा चन्दा माग्ने धेरै

'धेरै जना मंसिर ४ को प्रतीक्षामा व्यग्र छन्, मलाई कहिले सकिएला जस्तो भइसक्यो,' व्यवसायी प्रदीपकुमार श्रेष्ठ चन्दा माग्नेले हैरान बनाएपछि यस्तो बताउन थालेका छन्। उनीकहाँ भोट माग्ने भन्दा पैसा माग्ने...

डाकु आयो—डाकु आयो, फुस्सा...

मलाई कुकुर मन पर्दैन । त्यसमा पनि यो छाउरो खैरे त पटक्कै मन पर्दैन। जहाँ मनलाग्यो त्यही घरिघरि सू सू र आची गर्छ। मोजा पायो कि च्यूइंगम चपाएझैं चपाएर प्वालैप्वाल...

हुर्काउँदै फुटबलर

हुर्काउँदै फुटबलर

पोखराको अन्तिम दक्षिण कुनोमा पर्छ, दोबिल्ला। यहाँ फुस्रे खोला सेती नदीमा मिसिन्छ, अनि दुवै एक भएर बग्छन्। त्यसपछि कुन पानी सेतीको, कुन फुस्रेको छुट्याउन सकिन्न।त्यही दोबिल्लामा छ, सहारा एकेडेमी, जहाँ...