Thursday 27 Chaitra, 2076 | April 08, 2020
Menu

नागरिक शनिबार

घुम्टेको पर्यटकीय फेरो

  • २४ फागुन, २०७०
  • आर.के अदिप्त गिरि
  • DISQUS_COMMENTS
(1 Vote)
घुम्टेको पर्यटकीय फेरो

गलकोट–घुम्टेलाई पर्यटकीय क्षेत्रका रूपमा विकास गर्न काठमान्डौं–घुम्टे साइकलयात्राको टोलीले सातौं दिनमा घुम्टेको टाकुरा चुम्यो। पर्यटन बोर्डको आँगनबाट घुम्टेसम्म यात्राको रोमान्चले मन त्यसैत्यसै घुम्टेका हिमालको चिसोमा पुगेर टाँसिन्छ। चौध जनाले छातिमा आँट जमाएकै हुन्। त्यति टाढासम्म साइकलका प्याडल घुमाउनु चानचुने कुरा थिएन।

प्राचीन समयमा राजा जितारी मल्लदेखि जतगबम मल्लको समयसम्म बागलुङको गलकोट चौबीसे राज्यमध्ये शक्तिशाली राज्यका रूपमा परिचित थियो। त्यसपछि राजा भरतबम मल्लको समयसम्म यो स्वतन्त्र राज्य थियो। पहिले गलकोट बागलुङको सदरमुकाम थियोे। विसं २०१९ पछि जिल्ला प्रशासनिक कार्यालय यहाँबाट हट्यो। त्यो विभाजनापछि गलकोट एउटा भेगमा सिमित बन्यो। २०४६ को परिर्वतनपछि गलकोट र घुम्टेलाई शासकहरुले तीन क्षेत्रका रुपमा विभाजन गरिदिए। यसपछि गलकोट क्षेत्र भूगोल र प्रशासनिक एकाइका हिसाबले फरक क्षेत्रसँग आबद्ध भयो। परिणामः यहाँका सम्भावना विभाजित भए। 
यस क्षेत्रलाई पुनः एकीकृत गर्नुपर्छ भनि गलकोट–घुम्टे पर्यटन विकास केन्द्र लागिपरेको छ। बागलुङ बजारदेखि दस कोस दक्षिण–पश्चिममा अवस्थित गलकोट ऐतिहासिक, भौगोलिक, सांस्कृतिक, जैविक, धार्मिक र सामाजिक महत्वका साथै प्रकृतिक सौन्दर्यले पनि भरिपूर्ण छ। यसको पर्यटकीय आकर्षण र प्राकृतिक बरदान भनेकै तीनवटा क्षेत्रको केन्द्रविन्दु घुम्टे पहाड (३,१२० मिटर) हो। घुम्टे पूर्वमा बिहुँ, काठेखोला दक्षिणमा सल्यान, सुखौरा, दुधिलाभाटी, नरेठाँटी, अमरभूमी, अर्गल, तारा, हरिचौर, हटिया, मल्म, पाण्डवखानी, उत्तरमा दरौखोला एवं पश्चिममा ढोरपाटनसम्म फैलिएको छ। 
सूर्य घुम्टेको डाँडामै उदाउँछ। सूर्यको लालीले यहाँका रुख पाखा नुहाएझैं हुन्छन्। जाडो महिनामा लाग्ने मधुरो कुहिरोमै लुकेझैं लाग्छ घुम्टे। बादलको घुम्टोले यसलाई बेहुलीझैं शृङ्गारिदिएको हुन्छ। बादलको घुम्टोमै लुक्ने भएकाले यसलाई घुम्टे भनियो कि? 
घुम्टेलाई पर्यटकीय केन्द्र बनाउन थुप्रै प्राकृतिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक, सम्पदाका साथै जीवजन्तु, चरा तथा जडिबुटी छन्। वरपर मनाइने पर्वमा पाहुना रमाउन सक्छन्। घुम्टे क्षेत्रमा डाँफे, मुनाल, काँडेभ्याकुर लगायत सयौं थरि चरा, कस्तुरी, मृग, घोरल, चित्तल, थार, बाघ, भालु लगायत वन्यजन्तु पाइने स्थानीय बताउँछन्। हुक्केनली, गलकोटका डोका, नाङ्ला, सोली, भकारी भनेपछि यो क्षेत्र आफैंमा प्रख्यात छ। यसै क्षेत्रलाई गुराँस हबका रूपमा विकास गर्न केन्द्रले चैत २१ र २२ गते घुम्टेमा गुराँस महोत्सव गर्दैछ। 
मुलुकमा चलेको दसवर्षे द्वन्द्वले पनि घुम्टे निस्सासियो। त्यसबेला सरकारी र माओवादीतर्फका दुई बन्दुकको चेपमा घुम्टे पर्योद। अहिले घुम्टे फर्किएको जवानी सबैलाई देखाउन आतुर छ। 
घुम्टेको महत्व धार्मिक र पर्यटकीय दृष्टिले पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। घुम्टेमा प्राकृतिक दुई चुचुरा एवं मन्दिर छन्, जुन उत्तर फर्किएको मामा सिद्धको मन्दिर र दक्षिण फर्किएको भान्जा कालभैरबको मूर्ति हो। यिनै सिद्ध र भैरब पूजा गर्नाले मनोकामना पुरा हुने विश्वास छ। सिद्धभैरबप्रति आस्थाले गलकोटका प्राय गाउँमा वर्षको दुईपटक बालि र पानीको पूजा गर्ने चलन छ। प्रत्येक वर्ष वैशाख चण्डिपूर्णिमा एवं बुद्धपूर्णिको अघिल्लो दिन घुम्टेमा सिद्ध र भैरबको पुजा हुने स्थानीय डा. दिलबहादुर थापाले बताए। 
घुम्टेको धुरीबाट पर्वत, कास्की, बागलुङ, म्याग्दी, गुल्मी, पाल्पा, अर्घाखाँचीका प्राय गाउँ प्रत्यक्ष अवलोकन गर्न सकिन्छ भने अन्नपूर्ण हिमशृङ्खला अर्न्तगतका १६ हिमाल हाम्रै स्वागतमा उभिएझैं लाग्छन्। 
घुम्टे क्षेत्रमा सानो घुम्टे पनि छ। साथै सिद्धेश्वर गुफा, राम्चे ओढार, गोठथरी, बहुलाबाबाको आश्रम, भिसेनलौरी, दमाहा ढुङ्गा, नाउगेभीर, दहपानी, हात्तीसुँढे, हिउँका गल्छी, पहिराको सोतो, तलेगुफा, शालीग्राम पत्थर, गलकोट दरबार, हरिचौर बजार, गाइघाटको झरना, गाँजाको दह, गौंदी र दरमखोला, मजुवाफाँट, भुजुङ स्लेटखानी लगायत सम्पदा छन्। 
घुम्टे गलकोट क्षेत्रको पहिचान गर्न राज्यले पनि कन्जुस्याईं गर्नुहुँदैन। गुराँस महोत्सवले गलकोटलाई विश्वसामु चिनाउने छ। अब गलकोटले विश्वसामु भन्नेछ– हाम्रा छातिमा पनि छन् राता गुराँस, सुनौलो घाम र न्यानो आँखै टाँसिने चित्ताकर्षक हरिया वन। दन्तेलहर लिएर हाँसिरहेका हिमाल। हिउँदमा प्राय हिउँ पर्ने र वर्षामा पनि हुस्सु र कुहिरो लाग्ने हुँदा फागुन–चैतदेखि मंसिरसम्म यस क्षेत्रको यात्रा गर्न सकिन्छ। तपाईं पनि आउने होइन त गलकोट? 
कसरी पुग्ने?
काठमाडौं–पोखरा–बागलुङ हुँदै ४२० किमी बसयात्रामा गलकोट। मल्म, पाण्डवखानी, हिल र हरिचौरमध्ये कुनैपनि बाटोमा तीनघन्टा पदयात्रा गरे घुम्टे पुगिन्छ।
डल्लो

डल्लो

पहिलो दिन : ब्लड बैंकको गेट छिरिनसक्दै ऊ अत्तालियो। छपक्कै छरिएका बाइक देखेर अन्दाज लगायो– कम्तीमा २ घन्टा उसको पालो आउँदैन। कीर्तिपुरबाट बाइक चढेदेखि अहिलेसम्म लगभग १० पटक घन्टी बजिसकेको...

जाडो बिदामा लुम्बिनी

जाडो बिदामा लुम्बिनी

जाडो बिदामा विद्यार्थीलाई घुमाउनैपर्ने एउटा ठाउँ हो लुम्बिनी। विश्व शान्तिदूत गौतम बुद्धको जन्मथलो। किताबमा पढेका कुरा त्यहाँ पुगेर हेर्दा विद्यार्थी रमाउँछन्। त्यसैले अभिभावकले उनीहरूलाई त्यहाँ घुमाउनुपर्छ।

आफू त परियो गोतामे!

नयाँ सडकको पीपलबोट। नेपालको जिउँदो इतिहास। सुस्ताउँदै पत्रिका हेर्नेहरू छन्। भुइँमा र बारमा समेत टनाटन छन्, पत्रपत्रिका र साहित्यिक पुस्तकहरू। बास्ना नै साहित्यको आइरहेछ। बारमा झुन्डिइरहेको 'शिरीषको फूल'ले मलाई सुयोगवीर...

लेखक पछ्याउँदै

लेखक पछ्याउँदै

एक दशक पनि बितेको छैन। लेखकको काम पुस्तक लेख्नुमात्रै हुँदैनथ्यो। पुस्तक लेखेकै भरमा को लेखक होओस्! आफैं लेख। आफैं छपाऊ। आफैं विमोचन कार्यक्रम राख। अतिथिदेखि दर्शक आफैं डाक। आफूले लेखेर पुग्दैन, कुनै...

आमा, तिनीहरूले जेसुकै भनून्

आमा, तिनीहरूले जेसुकै भनून्

कस्ता–कस्ता मैं हुँ भन्नेलाई पनि सजिलोसँग जिउन गाह्रो छ। बाँच्ने क्रममा आईपर्ने थरीथरीका अप्ठ्यारा र चुनौतीको सामना गर्न शारीरिक–मानसिक रूपले सक्षम भइएन भने जिन्दगीले नमिठोसँग हाराबारा खेलाइदिन्छ। जे जस्तो भुक्तमान...

गुन्यु–चोली र दौरा–सुरुवाल

झरना राईको घर पाँचथरको सिदिन –१ को दवाई पानी भन्ने ठाँउमा पर्छ। तिमीहरूलाई थाहा नै छ, पाँचथर पूर्वी पहाडी जिल्ला हो। भारतको सीमासँग जोडिएको उनको गाउँ विकट छ। बिजुली बत्ती...

जात्रै जात्राको इन्द्रजात्रा

जात्रै जात्राको इन्द्रजात्रा

युवाहरूको ठूलो जमात र वृद्धहरूको समेत सहयोगमा तान्दै–घिसार्दै भित्रिएको लिंगोले बर्सेनि उपत्यकामा इन्द्रजात्रा भिœयाउँछ। भदौ २४ गते काभ्रेको नालास्थित जंगलबाट ल्याइएको लिंगो काठमाडौंको हनुमानढोका दरबारअगाडि ठड्याइयोे। भोलि विधिपूर्वक ढालेपछि यो...

'कडा आन्दोलन'मा डाक्टरहरू

'कडा आन्दोलन'मा डाक्टरहरू

काठमाडौं- स्वास्थ्य संस्थामा हुने राजनीतिक हस्तक्षेपविरूद्ध सात दिनदेखि आमरण अनशनमा बसेका टिचिङ अस्पतालका वरिष्ठ चिकित्सक गोविन्द केसीको स्वास्थ्य अत्यन्त जटिल हुँदै गएपछि देशभरका चिकित्सकले ऐक्यबद्धता जनाउँदै कडा आन्दोलनको घोषणा गरेका...