Sunday 14 Mangshir, 2077 | November 29, 2020
Menu

नागरिक शनिबार

१४ डिसेम्बर १९९६

  • २९ चैत्र, २०७०
  • देवेन्द्र जंग सुवेदी
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
मध्य युरोपको यो बाल्कन पेनिनसुला हिउँदभरि नै पूरै सेताम्मे हुने गर्छ। हिँउको खास्टो ओढेर।
म झ्यालबाट बाहिर हेर्छु, हिँउ लगातार बर्सिरहेको छ। आरुको रूख पूरै हिउँले ढाकिएको छ, पारिको डाँडा पूरै सेताम्मे। यो हिँउले रगतको सबै टाटो पनि छोपेको छ। यो हिउँदभरि यी सबै त्यसरी नै छोपिने छन्, जसरी यो ट्राभनिकबाट बोस्नीयाको राजधानी सरायेभो जाने बाटो छोपिएको छ।
चिसो सिरेटो झ्यालबाट भित्र छिर्छ। मुटु नै छेड्लाजस्तो।
बोस्निया हर्जगोभिनाको भूगोल मुटु आकारजस्तो छ– बोस्नियनहरू मलाई भन्छन् र रकेटको प्रहारले ध्वस्त घरहरू देखाएर भन्छन्– तर मुटु भत्केको छ। अर्र्थोडक्स सर्व, क्याथोलिक क्रोयटस र मुसलिमा बोस्न्याकहरूको हातेमालोमा अडेको बोस्नियाले रक्तपातपूर्ण विगतमा के देख्यो के देखेन! कथाहरू छन्, आँसु छन् र रगतका टाटा छन्। तर अहिले हिँउले छोपिएका छन्– सायद वसन्तको आगमनसँगै हामी फेरि मास ग्रेभहरू खोज्न सक्रिय हुनेछौं। मानवताविरुद्धको अपराधका फरेन्सिक प्रमाणहरू। बेपत्ता सार्वभौम नागरिकहरूको कंकाल– परिवारको आँसु। 
साँच्चै यो आँसुको मूल्य कति हुन्छ? सायद रगतभन्दा पनि महँगो! 
राजकुमारले कफी बनाएर ल्यायो। ऊ मेरो मिसनको सहयोगी। सधैं उत्साहित हुन्छ। पट्रोलिङबाट आएपछि सधैं नयाँ विवरण सुनाउँछ। राष्ट्रसंघको प्रहरी प्रतिनिधि ऊ जसरी स्थानीयवासीसँग विश्वास निर्माण गर्दैछ, मलाई लाग्छ उसलाई राम्रो रिपोर्ट लेख्न आउने भए सायद त्यो रिपोर्ट राष्ट्रसंघको महासभामा पढिने थियो होला।
कोही काम गर्छन्, रिपोर्ट लेख्दैनन्। कोही काम गर्दैनन्, तर राम्रो रिपोर्ट लेख्छन्। सायद त्यो पछिल्लोको हैकम बढी चल्छ क्यारे यो मिसन प्रणालीमा।
युएन लेखिएको सेतो गाडीले शान्ति प्रयासको गतिशीलता जाहेर गर्छ । तर हिउँमा गाडी हाँक्नु भनेको सकसके काम हो। झन् ओरालो बाटो ओर्लंदा त सासै अड्किन्छ। ब्ल्याक आइसमा कति बेला पांग्रा चिप्लिएर तल गुल्टिने हो पत्तै हुँदैन। लडाइँमा मारिएकाहरूको चिहानघाट बाटो भएर जाँदै गर्दा म देख्छु, सबै चिहान हिँउले छोपिएका छन्। र, चिहानको टाउकोतर्फ गाडिएका ढुंगाहरू मात्र ठिंग उभिएर जमिनमुनि चीर निद्रामा सुतेको आत्मालाई चिनाइरहेका छन्। 
कति क्रुर इतिहासको पाना बोकेको छ यो भूगोलले आन्तरिक द्वन्द्वको। रक्तपात–हिंसा–विभाजन अनि फेरि शान्तिको चाहना, सबै अभिव्यक्त छ यो सेताम्मे हिँउले छोपेको चिहानघाटमा। 
अफिसमा पुग्छु। ललित हाँस्दै आउँछ सधैंझैं। बोहरा तल कफी पिउँदैछ, चिन्तित अनुहारमा। टर्कसि यासेर अनिँदो अनुहारमा गुडमर्निङ भन्दै आउँछ, सायद रातभरि नै डिस्कोथेकमा थियो होला। पाकिस्तानी रोबिन चुपचाप छ– यासेरको विरुद्ध जातीय भेदभावको उजुरी हालेको छ उसले । त्यसै होला, ऊ गम्भीर छ।
यो जमातमा यस्तो भैरहन्छ। मल्टिकल्चरल इन्भाएरोमेन्टको डायनामिक्स।
अमेरिकी केन मार्कसन मेरोअगाडि आउँछ र आफ्नो खल्ती नै खल्ती भएको प्यान्टबाट मान्छेका हाडका टुक्रा मेरो टेबलभरि फिजाउँछ र भन्छ– यो नोभि–ट्राभ्निकको सम्भाव्य मास ग्रेभबाट संकलित नमुना हो। सायद, मार्चतिर मात्र हामीले त्यहाँ उत्खनन गर्न सक्नेछौं। म मेरो घरबेटी आमा सेनादालाई सम्झन्छु, उनी घरको बरन्डामा बसेर हिजो साँझमात्रै हिंसाले बेपत्ता पारेका हजारौंको नामावलीको किताबको ठेलीमा आफन्तहरूको नाम खोज्दै थिइन्। लाग्छ, तिनैमध्येको कसैको नर कंकालका टुक्राटाक्री होलान् यी– मेराअगाडि। 
इतिहासको द्वन्द्व, अस्तित्वको इगो, एथ्निक क्लिन्जिङ। मास ग्रेभ, हिंसाको उपहार, मानवता विरुद्धको उपहास। 
चिसो सिरेटोको अर्को झोँक्का झ्यालबाट सोहोरिएर भित्र पस्छ। बाहिर हिँउ परेको परेकै छ। घरबाट हजारौं कोश टाढा यो भूगोलको शान्ति र स्थिरताको लागि समर्पित यो अर्को दिन फेरि सुरु भयो। 
मास ग्रेभहरू सेतो हिँउको तन्नामुनि छोपिएका छन्।

चुनाव २०७० (कथा)

'चुनाव ता फेरि पनि आइयो नि रामकली बहिनी!''अँ क्या दिदी! पाँच वर्ष गइसकेछन् नि भोट हालेको पनि!' 'गए त बहिनी। जान त गए। तर कति धौ–धौसित गए भने त यै...

कवि खोज्दै जाँदा

कवि खोज्दै जाँदा

भदौरे झरीले काठमाडौंका अफरोड भिजाइरहेछ। आकाशमा मौसम रोइरहेछ, जमिनमा कवि। एक चर्चित (भनूँ, लोकप्रिय) कविको कांग्रेस प्रवेशले काठमाडौंका कविकुना अझै गर्मिंदा छन्। कोही खुसी छन्, कोही रोइरहेछन्। अखबारमा यो खबर पुरानो...

'नेगेटिभ' हजुरबा,  'डिजिटल' नातिनी

'नेगेटिभ' हजुरबा, 'डिजिटल' नातिनी

न्युरोड पिपलबोटसँगैको फोटो कन्सर्न ५४ वर्षको भयो। यसका संस्थापक डिबी थापा ८० पुगे । दुई वर्षदेखि कम्पनीको नेतृत्वमा छिन्, उनकी नातिनी सिर्जना थापा, जो ३५ वर्ष भइन्। कर्मचारीहरू भन्छन्, 'सिर्जनाको...

मन्त्रीकी छोरी ! प्रसूति छोडेर बैंकतिर

मन्त्रीकी छोरी ! प्रसूति छोडेर बैंकतिर

क्लिन इनर्जी बैंककी महाप्रबन्धक वर्षा श्रेष्ठ राजनीतिक वातावरणमा हुर्किइन्। बाबु होमबहादुर श्रेष्ठ पञ्चायतकालका प्रभावशाली मन्त्री थिए। घरमा राजनीतिक जमघट भइरहन्थ्यो। दाइ र दिदीहरू चासो राख्थे, तर वर्षालाई कुनै मतलब थिएन।...

‘खेल संस्कार, स्तरीय उत्पादन’

‘खेल संस्कार, स्तरीय उत्पादन’

कीर्तिमानको चाङमाथि विराजमान अर्जेन्टिनी सुपरस्टार फुटबलर लियोनल मेसीलाई ११ वर्षकै उमेरमा ग्रोथ हार्मोनमा गम्भीर समस्या देखियो।

म अम्मली

दोस्रो जनआन्दोलनमा, सशस्त्र प्रहरीको दुवाकोट क्याम्पमा थुनिएका बेला नेपाली कवि र कविताको कुरा हुँदै गर्दा एकजना प्रगतिवादी साहित्य समीक्षकसित म अलि चर्कै स्वरमा बोलें। बाझैं नै भने पनि हुन्छ। राष्ट्रकवि...

मोलामोल मालपोत

मोलामोल मालपोत

हातमा सादा नेपाली कागज र लालपुर्जा, काखीमा केही फाइल च्यापेर सेवाग्राही यताउता घुमिरहेका छन्। काम छिटो सकाउन सबैलाई हतार छ। 'सर मेरो यो हेरिदिनुस् न, यसमा सही गर्दिनुपर्योा, यी मेरो...

त्यो जिद्दी केटो

नेल्सन मन्डेला विश्वचर्चित राजनीतिज्ञ एवं विश्वनेता हुन्। रंगभेदविरुद्धको आन्दोलका अभियन्ता उनले रंगभेद हटाउन हिंसाको सट्टा शान्ति र आशा रोजे। त्यही कारण उनी चर्चित छन्। सबैभन्दा धेरै समय जेल बिताउने नेताका...