Friday 2 Ashwin, 2077 | September 18, 2020
Menu

शुक्रबार

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

श्रीमतीको भाइलाई पनि 'साला' भनेको मन पर्दैन !

(1 Vote)
शब्द आफैँ लाज लाग्ने र लाज नलाग्ने हुँदैन। प्रयोग गर्ने वक्ताको आशयबाट मात्र लाज लाग्ने र लाज नलाग्ने शब्द छुट्टिन्छन्। वक्ताले त्यस शब्दलाई कुन अर्थमा प्रयोग गर्‍यो भन्ने कुरा बुझ्नु आवश्यक हुन्छ। 'केरा, आलु, दूध, घण्टा, अण्ड, रोटी' जस्ता पवित्र शब्दलाई छाडा अर्थमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।
nepali-patro-may
'केरा फल्यो। केराबारी देखेँ। जहाँ केरा, त्यहाँ बाहुनको डेरा।' आदि प्रसङ्गमा केराले खाद्य फलकै अर्थ दियो। यही केरालाई अश्लील अर्थमा प्रयोग गर्ने गरिएको छ। यदि कसैले 'तेरा बाबुको ... हेरेर बस्या थिस् ?' भन्यो भने त्यही शब्द अश्लील बन्न पुग्छ। केरा, आलु, दूध, घण्टा, अण्ड, रोटी जस्ता शब्द देखिनु वा हेरिनु अर्थमा प्रयोग गरिँदा यस्ता शब्दबाटै अश्लील अर्थ लाग्छ। कुनै–कुनै शब्द एउटा भाषामा शिष्ट हुन्छ भने अर्को भाषामा अशिष्ट वा अश्लील हुन्छ। अङ्ग्रेजी भाषाका गाला, कुखुराको मासु आदि बुझाउने शब्द नेपाली भाषामा अश्लील वा लाज लाग्ने अर्थका हुन्छन्। हिन्दी भाषीले चिल्लो भन्ने अर्थमा प्रयोग गरेको शब्द नेपाली भाषामा अश्लील हुन्छ। एकताक भारतीय टेलिभिजनमा एउटा कम्पनीको नाम नै नेपाली भाषाको लाजमर्दो र आपत्तिजनक शब्दका रूपमा देखिएको थियो। नेपाली भाषाकै कुरा गर्ने हो भने सुदूरपश्चिमका नेपाली भाषीले प्रयोग गरेको शिष्ट शब्द सुदूरपूर्वको नेपालीले सुन्दा लाजले मुख छोप्नुपर्ने हुन्छ। पश्चिम–नेपालतिर छोरीलाई बुझाउने शब्द पूर्वतिर आउँदा लाज लाग्दो सुनिन्छ।
सामान्यतया जननेन्द्रिय वा यौनाङ्गका नाम र तीसँग सम्बन्धित कुरा बुझाउने शब्दहरू अश्लील मानिन्छन्। संस्कृतका 'लिङ्ग, योनि, यौन, कामवासना, कामोत्तेजना, कामुक, योनिरस, वीर्य, अण्डकोष, मैथुन' जस्ता शब्दहरू सजिलैसँग बोल्न सकिन्छ। तिनै शब्दका पर्यायवाची अर्थ बुझाउने ठेट नेपाली शब्द वा एसियाली आगन्तुक शब्द बोल्न वा सुन्न सकिँदैन। संस्कृत भाषा आफैँ नै शिष्ट र सुसंस्कृत भाषा भएकाले त्यस भाषाका शब्दबाट अश्लीलताबोध नहुनु स्वाभाविक हो। तिनै शब्दलाई अङ्ग्रेजीमा प्रयोग गर्दा पनि हामी थोरै मात्र लजाउँछौँ।
गणिका, नगरवधू जस्ता शब्द जति श्रवणीय छन्, रण्डी, बेस्से जस्ता शब्द त्यति नै आपत्तिजनक छन्। 'उहाँ विधुर हुनुहुन्छ।' भन्दा कोही रिसाउँदैन। 'उहाँ राँडो हुनुहुन्छ।' भनियो भने सम्बन्धित व्यक्तिको पारो चढिहाल्छ। 'विधवाका छोरा।' भन्नु र 'राँडीका छोरा' भन्नुमा फरक छ। कामुक वा सेक्सी शब्दलाई ठेठ नेपाली भाषामा बोल्ने साहस सभ्य मानिसले गर्नेै सक्तैन। हामीलाई आमाबाले 'छोरो' भनेको भन्दा 'छोरा' भनेकै मन पर्छ। आदरार्थी शब्द बनाउँदा ओकारान्त शब्दलाई आकारान्त बनाइन्छ। तर श्रीमतीको भाइले चाहिँ 'साला' भनेको भन्दा 'सालो' भनेकै मन पराउँछ किनभने 'साला' भन्ने शब्द गालीका अर्थमा प्रयोग गरिएको छ। 'सालाजेठान' वा 'सालाभिना' जस्ता शब्दमा अर्को शब्द मिसिएकाले यस्ता शब्द पनि पाच्य छन्। धोतीलाई टोपी बनाउन नसकिएजस्तै गरी अश्लील अर्थमा प्रयोग गरिएको शब्दलाई शिष्ट प्रयोगमा ल्याउनु ज्यादै कठिन हुन्छ। केही वर्षअगाडि 'दरबारिया' भन्ने शब्द सम्मानसूचक मानिन्थ्यो, अचेल अपमानबोधक बनेको छ। पहिले 'चिरञ्जीवी भएस् !' भन्दा आशीर्वाद सुनिन्थ्यो, अचेल त्यही शब्द अभिशाप बनेको छ। पारसमणिले छुनेबित्तिकै फलाम पनि सुन बन्छ अरे ! लौह भनेको फलाम हो। गणेशमानजी 'लौहपुरुष' भनिए, तिनलाई 'पारसपुरुष' भन्न थालियो भने सर्वोच्च नेताको अपमान ठहरिन्छ। यसरी शब्दहरू अश्लील र वर्जित हुँदै गएका छन्।

Leave a comment

रञ्जिताको स्टन्ट

रञ्जिताको स्टन्ट

आर्षक जिउडालकी धनी छिन्, रञ्जिता लिम्बू। यसअघि राजेश पायल राईलगायत अन्य चर्चित गायक–गायिकाका म्युजिक भिडियोमा कम्मर मर्काउँदै आएकी रञ्जिता अहिले भने फिचर फिल्ममा व्यस्त छिन्। पछिल्लो समय नेपाली फिल्म 'बिग...

भन्न खोजेको के?

भन्न खोजेको के?

विवाह नगरे पनि श्रीकृष्ण श्रेष्ठ र श्वेता खड्का 'जोडी'कै रूपमा चिनिन्छन्। फिल्मदेखि व्यवसायसम्म सहकार्य गरिरहेका उनीहरूले सम्बन्धलाई औपचारिकता मात्रै दिन बाँकी रहेको बताइन्छ। शनिवार एक कार्यक्रममा यो जोडी सँगै देखियो।...

बलिउड र क्रिकेटको पिरती

बलिउड र क्रिकेटको पिरती

बलिउड र क्रिकेटको सम्बन्ध गहिरो छ। बलिउडमा क्रिकेटमाथि 'लगान' र 'अब्बल नम्बर', 'पटियाला हाउस', 'दिल बोले हडिप्पा', 'भिक्ट्री', 'चेन खुली कि मेन खुली', 'फरारी की सवारी', 'जन्नत'लगायत थुप्रै फिल्म बनेका...

पिरतीकी गुरुमा

पिरतीकी गुरुमा

अनामिका चौलागाईंलाई अचेल नजिकबाट चिन्नेहरू पिरतीकी गुरुमा अर्थात् लभटिचर भनेर बोलाउँछन्। भर्खरै सुटिङ सकिएको एक फिल्ममा प्रेम पढाउने गुरुमाको भूमिकामा अभिनय गरेपछि उनको यस्तो परिचय बनेको हो। प्रेम कहानीमा बनेको...

बुद्धको कथामा दीपा

बुद्धको कथामा दीपा

लगातार फिल्म फ्लप हुन थालेपछि निर्देशक/निर्माताहरू निर्माणको विषयमा विविधता खोज्न थालेका छन्। यतिबेला डबिङ भइरहेको फिल्म 'दी रेन्ज' गौतम बुद्धको अलौकिक शक्तिमाथि बनाइएको छ। फिल्ममा साधारण मानिसलाई प्राप्त दैविक शक्तिको...

कोइरालाको नियतमै खोट

कोइरालाको नियतमै खोट

नेपाली कांग्रेसका सभापति एवं प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाले बोलेको बुझिँदैन। जिब्रोमा लागेको क्यान्सरका कारण उनी प्रस्ट बोल्न सक्दैनन्। वयोवृद्ध प्रधानमन्त्री कोइरालामा उमेरका कारण सिर्जना हुने समस्या पनि छन्। तर, देशको कार्यकारी...

सेतो पर्दा : नामको रोलक्रम

फिल्मसम्बन्धी विद्वता छाँट्ने निर्माता, निर्देशक तथा कलाकारको जमात दिनहुँ बाक्लिँदै छ। पूरा संसार आफैँले धानेजसरी गफ दिन्छन् उनीहरू। जब कि धेरैजसोले फिल्मको सुरुवातमा देखाइने 'ओपनिङ क्रेडिट' कस्तो हुनुपर्छ भन्ने नै...

जनतालाई त्रिपालमुक्त बनाऊ

वैशाख १२ गते गएको महाभैँचालो, त्यसपछि आएका पराकम्पन र वैशाख २९ गते गएको दोस्रो शक्तिशाली भैँचालोका कारण महाविपत्ति भोगिरहेका नागरिकले आफ्नै नाममा राजनीति गर्ने दलहरूको साथ र सहयोग साह्रै कम...