Sunday 16 Chaitra, 2076 | March 29, 2020
Menu

शुक्रबार

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

नीति तथा कार्यक्रमः गफको पार्सल

(0 votes)
संविधानसभाबाट नयाँ संविधान जारी भएपछि सरकारले संसद्मा पेस गरेको नीति तथा कार्यक्रममा प्राथमिकता पाउनुपर्ने विषयहरू ओझेलमा पारिएका छन्। यसअघिका सरकारले जस्तै यसपटक पनि जनतालाई अलमलमा पार्ने चिल्ला कुरा गरेर वर्तमान सरकार जनपक्षीय देखिने धुनमा जुटेको देखिन्छ।
nepali-patro-may
वामपन्थी गठबन्धनसँगै परिवर्तनको विपक्षमा रहेका दक्षिणपन्थी कमल थापाहरू सम्मिलित सरकारले संसद्मा पेस गरेको नीति तथा कार्यक्रमलाई प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य एवं पूर्वअर्थमन्त्री डा. रामशरण महतले 'वामपन्थीहरूको गफ' भनेर व्यंग्य गरेका छन्। प्रमुख प्रतिपक्ष दलका नेता एवं कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले सरकार नै 'म्यादी' भएकाले नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन नहुने ठोकुवा गरेका छन्। नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन हुने कुनै आधार, सिद्धान्त र नीति नभएको भन्दै कांग्रेसले '१ घण्टा ३० मिनेट लामो हुनु नै यसको महत्वपूर्ण उपलब्धि' भएको टिप्पणी गरेको छ। नीति तथा कार्यक्रमको प्राथमिकता गत वर्षको भूकम्पबाट घरबारविहीन भएकाहरूको पुनःस्थापना, भूकम्प र नाकाबन्दीका कारण ध्वस्त भएको अर्थतन्त्रको पुनःउत्थान र संविधान कार्यान्वयनका लागि चाहिने नयाँ राजनीतिक प्रशासनिक संरचना र कानुन निर्माण हुनुपर्नेमा त्यो नभएको देखिन्छ। संविधान कार्यान्वनका लागि तत्काल गर्नुपर्ने काम प्रदेश राजधानी घोषणा, प्रदेश प्रमुखको नियुक्ति, प्रदेश स्तरको प्रशासनिक संरचना निर्माणलगायत महत्वपूर्ण कामबारे सरकारको नीति तथा कार्यक्रम मौन छ। त्यसैले सरकारले नीति तथा कार्यक्रममा जनतालाई भुलाउन जति नै मीठा कुरा गरे पनि त्यसले कुनै परिणाम निकाल्न नसक्ने देखिन्छ। नयाँ संविधानको पूर्ण कार्यान्वनविना नीति तथा कार्यक्रम जति नै सुन्दर भए पनि त्यसले परिवर्तनलाई संस्थागत गर्न सक्दैन।

सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा १० वर्षमा १० हजार मेगावाट बिजुली, एक घर एक रोजगारी, शैक्षिक प्रमाणपत्र धितो राखेर ऋण दिने, प्रत्येक गाविसमा हेलिप्याड बनाउनेजस्ता अति प्रचारमुखी कार्यक्रम समेटिएका छन्। यति वर्षमा यति हजार मेगावाट बिजुली उत्पादन गर्ने गफ हरेक सरकारले गर्दै आएका छन्। तर, बिजुली उत्पादनका लागि चाहिने लगानी कसरी जुटाउने भन्नेमा भने कुनै पनि सरकारको ध्यान गएको देखिन्न। निर्माणाधीन परियोजनामा हुने गरेका राजनीतिक हस्तक्षेप बन्द गर्न दलका नेता तयार देखिँदैनन्। एक सय वर्षमा जम्मा सात सय मेगावाट बिजुली उत्पादन भएको देशका नागरिकले हरेक सरकारले नीति तथा कार्यक्रममा प्रस्तुत गर्ने १० औँ हजार मेगावाट बिजुलीको ठूलो युनिटको गफ सुनेरै चित्त बुझाउनुपर्ने अवस्था छ। सरकारले शैक्षिक प्रमाणपत्र धितो राखेर ऋण दिने बताएको छ तर ब्यांकहरूले यसरी ऋण दिन मिल्दैन भनिसकेका छन्। भूकम्पपीडितलाई घर बनाउन दुई प्रतिशतमा सहुलियतपूर्ण ऋण दिने सरकारको घोषणालाई पनि ब्यांकहरूले विफल बनाइसकेका छन्। सरकारले भनेजस्तो दुई प्रतिशत ब्याजदरमा ऋण दिन नसकिने ब्यांकहरू बताइरहेका छन्। तर, सरकारले गाउँमा १५ लाख र शहरमा २५ लाख रुपैयाँसम्म घर बनाउन ऋण पाइने गफ दिन छोडेको छैन। नीति तथा कार्यक्रममा पनि भूकम्पपीडितलाई घर बनाउन दिने भनिएको दुई लाख रुपैयाँ अनुदानबाहेक सामूहिक जमानीमा तीन लाख ऋण दिने घोषणा गरिएको छ। यो पनि पीडितहरूलाई थप केही समय भुलाउन गरिएको गफ हो भन्ने सबैले बुझेकै छन्।

नीति तथा कार्यक्रममा निकै महत्वका साथ समेटिएको स्थानीय निकायको निर्वाचनलाई लिएर सत्तारूढ गठबन्धनभित्रै विवाद सिर्जना हुने देखिएको छ। १८ वर्षदेखि हुन नसकेको स्थानीय निकायको निर्वाचन आगामी मंसिरमा गर्ने सरकारी घोषणा विवादमा परेको छ। गाउँपालिका, नगरपालिकाको पुनःसंरचनाअघि स्थानीय निर्वाचन हुन नसक्ने भन्दै प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेपाली कांग्रेस र सत्तारूढ दल एकीकृत नेकपा माओवादीले सरकारको नीति तथा कार्यक्रम संशोधन हुनुपर्ने बताएका छन्। संविधानको संक्रमणकालीन व्यवस्थाअनुसार आगामी मंसिरमा स्थानीय निकायको अन्तरिम निर्वाचन गर्ने सरकारले नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख गरेको छ। स्थानीय निकायमा अन्तरिम निर्वाचन गर्दा संक्रमणकाल लम्बिने दाबी गर्दै प्रमुख विपक्षी दल कांग्रेसले स्थानीय निकायको पुनःसंरचनापछि मात्रै निर्वाचन गर्नुपर्ने धारणा सार्वजनिक गरेको छ भने एमाओवादीले यसलाई समर्थन गरेको छ। सत्तारूढ गठबन्धनभित्रकै एक घटक 'कन्भिन्स्ड' नभएको यो नीति तथा कार्यक्रम लागू होला भन्ने जनतालाई विश्वास छैन।

नीति तथा कार्यक्रम पेस गर्नुअगावै सरकार ढल्न आँटेको थियो। जसले गर्दा पनि सरकारले अघि सारेका कार्यक्रम पूरा होला भनेर जनतालाई विश्वास छैन। नीति तथा कार्यक्रम र बजेट पास भएपछि प्रधानमन्त्रीको कुर्सी सत्ता सहयोगी एनकेपा माओवादीका अध्यक्ष प्रचण्डलाई दिने प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको प्रतिबद्धताका कारण पनि यो नीति तथा कार्यक्रम गफमै सीमित हुने स्थिति छ। प्रधानमन्त्री नै परिवर्तन हुने भएपछि नीति तथा कार्यक्रम यसै पनि कमजोर हुनेछ। प्राथमिकता दिनुपर्ने विषयलाई बेवास्ता गरेर फगत चर्चाका लागि 'सेट' गरिएका कार्यक्रम लागू

हुने छाँटकाँट छैन।

Leave a comment

नयाँ वर्ष मुड

केही दिनमै हामी नयाँ वर्ष २०७१ मा हुनेछौँ। क्यालेन्डर फेर्ने तरखर गरिरहेका छौँ। नयाँ वर्ष भनेको अर्काे वर्षमात्र होइन, अलिकति नयाँ उत्साह पनि हो, अलिकति नयाँ ऊर्जा पनि हो, अलिकति...

भुत प्रियंका

भुत प्रियंका

पपुलर डेब्यू अभिनेत्री अवार्ड प्रियंका कार्कीका लागि ढिलो भयो किनभने यो अवार्ड पाउने अवस्थासम्म आइपुग्दा उनी पपुलर हिरोइनकै क्याटगोरीमा प्रतिस्पर्धा गर्ने भइसकेकी थिइन्। एउटै फिल्म हिट नहुँदा पनि 'पपुलर' भएकी...

अस्वस्थ देश, मौन दल

आमरण अनशन बसेका प्रा. डा. गोविन्द केसीलाई आफ्नो स्वास्थ्यभन्दा माफियाका कारण देश, नागरिक र चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान(आईएमओ) को बिग्रिएको स्वास्थ्यको बढी चिन्ता छ। मेडिकल कलेजहरूले सम्बन्धन लिन आईएमओमा गर्ने आर्थिक...

'आउट, ज्योति आउट'

'आउट, ज्योति आउट'

कैलाली- 'हट' लोकगायिकाको परिचय बनाएकी ज्योति मगर कैलालीमा आयोजित महोत्सवबाट मन चिसो पारेर फर्किएकी छिन्। पूरै ज्यान नछोप्ने सेतो टिसर्ट र कालो स्कर्ट लगाएर मञ्चमा उक्लेकी ज्योति जब गाउन थालिन्,...

'आमा'को बेस्वादे आइटम

आधा दर्जन फिल्ममा अभिनय गरिसके पनि रागिनी खड्गी चम्किन सकेकी छैनन्। यसअघि आफू नचम्किनुको कारण क्षमता देखाउन सक्ने भूमिका नदिएको गुनासो गर्थिन्। रागिनीले अभिनय गरेको अर्को फिल्म 'नथिङ इम्पोसिबल'को एउटा...

प्रेमाधिकारको प्रश्न र घर

प्रेमाधिकारको प्रश्न र घर

'प्रेम केवल प्रेम हो, प्रेमले केवल प्रेम गर्छ।''प्रेमको कुनै जात, धर्म र भूगोल हुँदैन।''प्रेम नै संसारमा सबैभन्दा सुन्दर कुरा हो।'प्रेमका यस्ता 'सुन्दर' परिभाषा र 'महानता' ध्रुवसत्य जस्तै आरोपित गरिएका छन्।...

घरसँग बार जोड्ने कहिले?

घरसँग बार जोड्ने कहिले?

चर्चित हास्यअभिनेत्री दीपाश्री निरौलाले घर जोडेकी छिन्। 'नेपालमा कलाकारितामा लागेर केही छैन' भन्नेका लागि मेहनतको फल पाइन्छ भन्ने उदाहरण पनि हो यो। लामो समय भाडाको घरमा बिताएकी उनी शुक्रवारदेखि आफ्नै...

'बेड सिन दिन रमाइलो लाग्छ'

'बेड सिन दिन रमाइलो लाग्छ'

तपाईंको अर्को फिल्मले पनि एडल्ट सर्टिफिकेट पाएछ!कति फिल्म सेन्सरमै अडि्करहेका छन्। 'रोमान्स'ले एडल्ट सर्टिफिकेट पाए पनि सेन्सर त भयो नि। सबै फिल्मले एडल्ट सर्टिफिकेट पाएपछि तपाईं पनि 'एडल्ट हिरोइन' हुनुभयो!फिल्मको कथाअनुसार...