Sunday 1 Mangshir, 2076 | November 17, 2019
Menu

नागरिक शनिबार

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

'थाङ्का कलाको माग बढ्दो छ'

(0 votes)
'थाङ्का कलाको माग बढ्दो छ'
नेपाली परम्परागत र मौलिक कला मानिने थाङ्का चित्रको व्यापार र माग बढेकोमा खुसी छन् कलाकार निमा घ्याम्छो लामा। नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानका प्राज्ञ रहेका कलाकार निमा भन्छन्, 'तर यो कलाप्रति नयाँ पुस्ताको रुचि घट्दै गएकोमा भने दुःखी छु।'

nepali-patro-may
निमा अहिले प्रतिष्ठानको परम्परागत तथा शिल्पकला विभागका प्रमुख छन्। परम्परागत कलालाई कसरी प्रवर्द्धन गर्ने भन्ने जिम्मेवारी उनको काँधमा छ। लगभग दुई वर्षको अनुभवमा उनले परम्परागत कलामा नयाँ पुस्ताको सहभागिता त्यति उत्साहजनक पाएका छैनन्।

युवा पुस्ताको सहभागिता निराशाजनक देखिए पनि उनलाई एउटा कुराको सन्तुष्टि छ। 'विगतमा थाङ्कालगायत अरु परम्परागत कलालाई जीविकोपार्जनको माध्यममात्र ठानिन्थ्यो, आजकल चाहिँ विशुद्ध कलाका रुपमा समेत लिन थालेको देखेको छु,' निमाले भने।

सिन्धुपाल्चोकमा २०१९ सालमा जन्मेका निमाको परिवार चार पुस्तादेखि थाङ्का कलाप्रति आश्रित रहँदै आएका छन्। हाल स्वयम्भुमा बसोबास गर्ने निमाले थुप्रै युवालाई थाङ्का कला सिकाइसकेका छन्। तीमध्ये अधिकांश अहिले उनीसँगै काम गर्छन्।

थाङ्का कलाको मुख्य बजार चीन, थाइल्यान्ड, हङकङ, मलेसिया, भियतनामजस्ता पूर्वी एसियाली देशहरु रहेको निमाको अनुभव छ। 'पश्चिमेली ग्राहकहरुले सोखका रुपमा थाङ्का किन्ने गर्छन्, तर बुझेर र आध्यात्मिक सन्तुष्टिका लागि चाहिँ चिनियाँहरुले थाङ्का किनेर घरघरमा राख्ने गर्छन्,' निमाले खुलाए, 'थाङ्काको आध्यात्मिक र दार्शनिक पक्ष बु‰नेले नै महँगो दाम तिर्ने हुन्।'

भर्खरै चीनको बेइजिङस्थित वाटर मुन म्युजियमले निमाको थाङ्कालाई आफ्नो संग्रहमा समावेश गरेको छ। निमाले बनाएको उक्त हजार बुद्धको थाङ्कालाई चिनियाँ एजेन्टले चारपाँच वर्षअघि चीन लगेका थिए।

यसअघि गत वैशाख महिनामा थाङ्का कलामा आधारित मण्डला बनाउन निमा बेलायतको लन्डन पुगेका थिए। स्थानीय साउथ ब्याङ्क सेन्टरमा भएको अल्केमी फेस्टिभलमा निमाको नेतृत्वमा दीपक जोशी र प्रचण्ड शाक्य सम्मिलित नेपाली कलाकार टोलीले भाग लिएको थियो।

नेपाल–बेलायत दौत्य सम्बन्धले दुई शताब्दी पूरा गरेको अवसरमा लन्डन पुगेको टोलीले पञ्चबुद्ध, लक्ष्मी, श्रीयन्त्र, अन्नपूर्ण, नवग्रहलगायतका मण्डला बनाएर स्थानीय कलाप्रेमीको मन जितेका थिए। उक्त फेस्टिभलमा नेपाल पहिलोपटक सहभागी भएको थियो।

परम्परागत कलाको उत्थानका लागि निमा प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा आउनु अघिदेखि नै सक्रिय थिए। २०६० सालमा तत्कालीन नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कलाकौशल विभागले गरेको प्रथम राष्ट्रिय परम्परागत पौभा–थाङ्का कला प्रदर्शनीलाई सफल बनाउन उनले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए।

परम्परागत कलामा समर्पित कलाकारहरुलाई प्रोत्साहन दिन उनले आफ्नो विभागमार्फत अरनिको ललितकला पुरस्कार स्थापना गरेका छन्। हरेक वर्ष अरनिको दिवसका अवसरमा प्रदान गरिने यो पुरस्कार परम्परागत कलामा योगदान दिएका केही कलाकार तथा लुकेका प्रतिभाहरुले पाइसकेका छन्।

काम सिकेको ६–७ महिनामै आकर्षक आम्दानी गर्न सकिने हुनाले उनी परम्परागत कलाकारलाई रोजगारीको सजिलो माध्यमसमेत मान्छन्। पढाइ छाडेका वा नपढेकाहरुले मात्र थाङ्का बनाउने भन्ने मानसिकता छ। उनी यो मानसिकतालाई पनि बदल्न चाहन्छन्।

'पढेलेखेकाले थाङ्का बनाउनु झन् राम्रो हो, उनीहरुले यससँग जोडिएका इतिहास र दर्शन झन् बढी बु‰नसक्छ, त्यसैले पढेलेखेका युवाहरुले थाङ्का पेशा अपनाउन हिच्किचाउनु हुँदैन,' निमाले थपे।

प्रबल गोदवा चौथोबाट सम्मानित भइसकेका निमा परम्परागत कलाको हितका लागि सरकारलाई घचघच्याइरहने योजनामा छन्। 'मैले केही योजनाहरु तयार पार्दैछु, त्यसलाई यथार्थमा परिणत गर्न सरकारसँग आग्रह गर्नेछु,' उनले आश्वासन दिए, 'कार्यकाल सकेर भविष्यमा प्रतिष्ठानमा नरहे पनि म परम्परागत कलाको विकास अभियानलाई जारी राख्नेछु।'

Leave a comment

जो भूकम्पसँग हारेनन्

जो भूकम्पसँग हारेनन्

सिन्धुपाल्चोक गोल्छे–२ नाम्फाका नेत्रविक्रम सिलवाल साउदी अरबाट ४० दिनको छुट्टी लिएर चैत १२ गते घरबिदामा आए। दुई वर्षपछि स्वदेश फर्किएका उनी गाउँमा रहेका बुबा–आमालाई भेटेर काठमाडौं फर्किए। श्रीमती, छोराछोरी र...

'नयाँ सन्देश' भर्सेस 'देबोनायर'

'नयाँ सन्देश' भर्सेस 'देबोनायर'

व्यस्त कार्यतालिकाबीच अफिसबाट एक साता छुट्टी मिलेको छ । यो बिदाको यस्तो सदुपयोग होस् कि त्यस्तो अघिपछि कहिल्यै पनि गर्न नसकिएको होस् । हरेक पटक बिदा लिँदा मेरो मानसपटलमा यस्तै...

देश चिनाउने खेलहरु

देश चिनाउने खेलहरु

नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा सबैभन्दा बढी पदक मार्सल आर्टसबाट प्राप्त गरेको छ। घरेलु मैदानमा आठौं दक्षिण एसियाली खेलकुद हुँदा नेपालले तेक्वान्दो र करातेबाट मात्र १४–१४ स्वर्ण पदक जित्यो।

यो पद परमात्माको कृपा

यो पद परमात्माको कृपा

जतिबेला मलाई मुख्यसचिवको पदबाट अन्यायपूर्वक हटाइयो, त्यतिबेला पदको चाहना र एकप्रकारको इगो थियो। एकप्रकारको निराशा थियो मनमा। त्यही समय म पाइलट बाबाको आश्रम गएँ। डेढ वर्ष उहाँसँगै बसे।

क्यानभासमा रुझेको परिवार

क्यानभासमा रुझेको परिवार

राष्ट्रिय मावि कक्षा ८ का विद्यार्थीलाई बर्खे विदाका लागि विज्ञान पढाउने मिसले होमवर्क दिइन्— किताबका सबै चित्र उतारेर ल्याऊ । कतिले ल्याए, कतिले ल्याएनन् । एउटा विद्यार्थीले भने सबै चित्र...

विद्रोहको पहिलो पाइला!

विद्रोहको पहिलो पाइला!

काठमाडौंको रत्नराज्य कलेजबाट आइए सकेर बिए पढ्न फेरि आफ्नै जन्मथलो पोखरा फर्किएँ म।त्यति बेला पोखराको पृथ्वीनारायण क्याम्पसमा पढ्ने छात्राहरू खासै हुन्थेनन्। हदै पढे एसएलसीसम्म पढ्थे अनि पछि बिहे बन्धनमा बाँधिन्थे।...

महँगो डेरा

महँगो डेरा

यस्तो डेरा जहाँ आकर्षक सजावट, फर्निचर, भाँडावर्तन र सिरक/डसनालगायत आधारभूत सुविधा होस्। डेरावालले लाउने कपडा र पकाउने खाद्यान्न मात्र लगे पुगोस्। यस्तो आरामदायी डेरा पनि पाइन्छ, काठमाडौंमा।

लाङटाङ हिमालसँग लुकामारी

लाङटाङ हिमालसँग लुकामारी

शान्त र मनोरम भएकैले लाङटाङ स्वदेशी तथा विदेशीको रोजाइमा परिरहेको छ। बर्सेनि हजारौं पर्यटक त्यो भूस्वर्गमा पुग्छन्। केही दिन पहिला पत्रकार दाजु सुशील कोइरालासँग म पनि त्यहाँ पुगेँ। लाङटाङ पुग्ने...