Sunday 1 Mangshir, 2076 | November 17, 2019
Menu

समाज

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

फेरि 'स्मार्ट सिटी' सपना

(0 votes)
फेरि 'स्मार्ट सिटी' सपना
काठमाडौं- बजेट भाषणमा मात्र सीमित भएको 'स्मार्ट सिटी' कार्यक्रमलाई आगामी वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा पनि समावेश गरिएको छ। गत वर्षको बजेट भाषणमा नेपालका तीन सहरलाई आधुनिक, वातावरण र सुविधासम्पन्न 'स्मार्ट सिटी' बनाउने घोषणा गरिएको थियो। तत्कालीन अर्थमन्त्री रामशरण महतले काठमाडौं, लुम्बिनी र निजगढलाई 'स्मार्ट सिटी' बनाउन गरेको घोषणा भाषणमा मात्र सीमित हुन पुगेको थियो।

nepali-patro-may
आइतबार संसदमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दै फेरि 'स्मार्ट सिटी' सपना देखाएकी छन्। यसपटक पूर्वअर्थमन्त्री महतभन्दा पनि एक कदम अघि बढेर स्मार्ट सिटीको सपना बाँडिएको छ। राष्ट्रपति भण्डारीले प्रस्तुत गरेको नीति तथा कार्यक्रममा 'देशका विभिन्न भागमा केही स्मार्ट सिटी निर्माण गरिने' उल्लेख छ।

विज्ञहरुले अहिलेको घोषणालाई पनि कागजमै सीमित कार्यक्रमको संज्ञा दिएका छन्। स्मार्ट सिटी स्थापनासम्बन्धी काम गर्नुपर्ने सहरी विकास मन्त्रालयकै कर्मचारी अहिलेको अवस्थामा स्मार्ट सिटी सम्भव नभएको बताउँछन्। उनीहरूले गत वर्षको बजेटले देखाएको सपना यस वर्षको नीति तथा कार्यक्रमले पनि सपना मात्रै बनाउने बताए।

मन्त्रालयका प्रवक्ता पदम मैनाली बजेट छुट्टयाएर वार्षिक कार्यक्रम तथा योजनासहित विषय नआई काम अघि नबढ्ने बताउँछन्। उनले गत वर्ष बजेटको स्मार्ट सिटी सपनाले तत्काल नभए पनि भविष्यको गन्तव्यका रुपमा ढोका खोलिदिएको बताए। 'यसपल्ट नीति तथा कार्यक्रममा मात्र सीमित नभएर वार्षिक कार्यक्रममा पनि समावेश भए केही काम अघि बढ्नेछ,' उनले भने, 'होइन भने विगतमा झैं राजनीतिक दस्तावेजमै मात्र सीमित हुनेछ।'

मैनालीले नेपालको सन्दर्भमा स्मार्ट सिटीको परिभाषा र विषय नै पहिले निर्क्योल गर्नुपर्ने बताए। 'स्मार्ट सिटीको परिभाषा देश र सहरअनुसार फरक हुनसक्छ,' उनले भने, 'हामीले स्मार्ट सिटीका आधारभूत मापदण्ड र सूचक के–के हुन्, पहिला टुंगो लगाउन आवश्यक छ।' उनका अनुसार सरकार फेरिँदै जाँदा कार्यक्रम पनि कागजी रुपमा फेरिँदै जान्छन्।

विकसित देशमा स्वच्छ र हरियाली वातावरण, चौबीसै घन्टा विद्युत र पानी आपूर्ति हुने, व्यवस्थित फराक सडक, आकर्षक पार्क, ठाउँठाउँमा सफा सार्वजनिक शौचालय, व्यवस्थित र सुरक्षित भवन लगायत अत्याधुनिक प्रविधियुक्त सहरलाई स्मार्ट सिटीका रुपमा चिनिन्छ। विज्ञका अनुसार सूचना प्रविधिको सक्दो सदुपयोग गरेर सबै क्षेत्र स्मार्ट बनाइएको सहर नै स्मार्ट सिटी भनिन्छ।

तर अहिलेसम्म नेपालका कुनै पनि सहरमा यस्ता विशेषता छैनन्। पूर्वअर्थमन्त्री रामशरण महतले काठमाडौं, लुम्बिनी र निजगढलाई 'स्मार्ट सिटी' बनाउने घोषणा गरिरहँदा स्मार्ट सिटीको विशेषताभन्दा नेपालका सहरको वास्तविकता ठिक विपरीत थियो।

'स्मार्ट सिटी' बनाउने भनेका सहरमा अव्यवस्थित घरबस्ती, धुलोधुवाँ, साँघुरा सडक, असरल्ल बजार, फोहर गल्ली, कोलाहल, भीडमभीड सवारी, ट्राफिक जाम, असुरक्षा लगायत समस्या थिए र अहिले पनि कायमै छन्। यी सबै कारणले फेरि पनि स्मार्ट सिटी सपनामा नै सीमित हुने पूर्वसचिव किशोर थापा बताउँछन्।

'सबै समस्या समाधान गर्दै आधुनिक, सभ्य, अनुशासित र हरियाली सहरका रुपमा स्मार्ट सिटी बनाउने सरकारी योजना यस वर्ष कागजमा मात्र सीमित भयो,' उनले भने, 'अब नीति तथा कार्यक्रममा पनि फेरि त्यही सपना बाँडिएको छ। कार्यान्वयन हुनसके राम्रो हो।'

पूर्वसचिव थापाका अनुसार जसरी परिभाषित गरे पनि सामान्यतया स्मार्ट सिटी सार्वजनिक सुविधा प्रभावकारी बनाउन, यातायात चालक सुधार्न, कार्बन फुटप्रिन्ट घटाउन, सरकारमा जनसहभागिता बढाउन सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको कुशल प्रयोगसँग सम्बन्धित छ। 'स्मार्ट सिटी बनाउन असम्भव छैन,' उनले भने, 'सरकारले चाहे केही वर्षमै नेपालमा स्मार्ट सिटी बनाउन सकिन्छ।' उनले गत वर्ष आएको स्मार्ट सिटी अवधारणा भविष्यमा कार्यान्वयन गर्न र योजना बनाउन बाटो खोलेको बताए।

सहरी तथा भवन निर्माण विभागका महानिर्देशक रमेश सिंहले सहर व्यवस्थित, विकसित र वातावरणमैत्री बनाउने अभियान अन्तर्गत सरकारले चालू आवमा अघि सारेको स्मार्ट सहर निर्माण बजेट तथा कार्यक्रम नहुँदा कार्यान्वयन हुन नसकेको बताए।

'बजेट भाषणमा आयो, तर कार्यक्रम नै आएन,' उनले भने, 'त्यसैले स्मार्ट सिटी बन्ने सम्भावनै छैन।' उनले स्मार्ट सिटी निर्माणकार्य अघि नबढे पनि सहर व्यवस्थित गर्ने काम भने क्रमिक रुपमा जारी रहेको बताए।

काठमाडौं उपत्यका विकास प्राधिकरणका प्रमुख आयुक्त भाइकाजी तिवारी 'स्मार्ट सिटी' मिठो सुनिए पनि व्यवहारमा उतार्न सहज नहुने बताउँछन्। उनका अनुसार संक्रमणकालीन राजनीतिको फाइदा उठाउँदै भूमाफिया र पहुँचवालाले नै यो कार्यक्रम तत्काल लागू हुन दिँदैनन्। उनी यो कार्यक्रम सफल बनाउन पहिले स्थानीय संरचना बलियो बनाउनुपर्ने सुझाव दिन्छन्।

विज्ञका अनुसार स्मार्ट सिटीमा इन्टरनेट लगायत आधुनिक प्रविधि प्रयोगबाट नागरिकलाई आवश्यक सेवासुविधा उपलब्ध गराइन्छ। यस्ता सहर आधुनिक सहरमा आवश्यक कुनै पनि आधारभूत सुविधाबाट वञ्चित हुँदैनन्। स्मार्ट सिटी अन्तर्गत अधिकांश क्षेत्र इन्टरनेट प्रणालीसँग जोडिन्छ। सरकारी तथा अन्य निकायका काम प्रविधिको उच्चतम उपयोगमार्फत छिटो र सहज रुपमा गरिन्छ। विज्ञहरूका अनुसार सहरी योजना प्रभावकारी बनाउन र पूर्वाधार विकासमा स्मार्ट सिटीले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।

स्मार्ट सिटी काउन्सिलले सहर स्मार्ट बनाउन सघाउने नौ क्षेत्र पहिचान गरेको छ। ती नौ क्षेत्र हुन्– अर्थतन्त्र, वातावरण, ऊर्जा, स्वास्थ्य, भुक्तानी, सार्वजनिक सुरक्षा, दूरसञ्चार, यातायात, पानी र ढल। नेपालमा सहरी विकासले नयाँ सहर र सहरोन्मुख क्षेत्रमा स्मार्ट सिटीका आधारभूत सुविधा उपलब्ध गराउनतर्फ अग्रसर हुनुपर्ने थापा बताउँछन्।

प्रतिक्रिया

चट्याङले दुई युवतीको मृत्यु, एक घाइते

तनहुँ- जिल्लाको काहुँसिवापुर गाविस–७ बस्ने खेम रानाको घरमा हिजो साँझ चट्याङ पर्दा उनकी १८ वर्षीया छोरी गुलाबी राना र वर्षीया २० मौसमी राना घाइते भएकोमा मौसमी रानाको दमौली अस्पतालमा राति...

असारदेखि घर-नक्सा पूर्ण डिजिटल

काठमाडौं- काठमाडौं महानगरपालिकाले घरका नक्सा पास प्रणाली असारदेखि ३५ वटै वडामा डिजिटल (विद्युतीय) बनाउने भएको छ। गएको मंसिरमा सात वटा वडाका नक्सा पासमा लागू डिजिटल प्रणाली अहिले १४ वटा वडामा...

राजमार्गमा छैन फुटपाथ

भक्तपुर- अरनिको राजमार्गको सूर्यविनायक–बनेपा सडकखण्डमा बटुवाहरू असुरक्षित रुपमा हिँडन बाध्य छन्। यसको एक मात्र कारण दुई लेनको उक्त सडकखण्डमा बटुवा हिँडनका लागि फुटपाथ नै छैन।

जुरे पहिरोपीडित उपेक्षित : 'प्रकृति र सरकार दुवै निर्दयी'

जुरे पहिरोपीडित उपेक्षित : 'प्रकृति र सरकार दुवै निर्दयी'

सिन्धुपाल्चोक- कालु तामाङ तातोपानी बसेर मजदुरी गर्थे। उनको गाउँ कागुनेमा कोदो रोप्ने चटारो थियो। खेताला नपाएर आजित पत्नीले राति सुत्ने बेलामा उनलाई फोनबाट गुनासो गरिन्। कालुले बिहानै कोदो रोप्न आइपुग्ने...

राजधानी भित्रनेलाई कडा जाँच

राजधानी भित्रनेलाई कडा जाँच

काठमाडौं- राजधानी भित्रिने यात्रुलाई प्रहरीले मुख्य नाकामा कडा जाँच गर्न थालेको छ। सुरक्षाको कारण देखाउँदै प्रहरीले नागढुंगालगायत विभिन्न ठाउँमा जाँच कडा पारेपछि यात्रुले सास्ती पाएका छन्। के कारणले जाँच गरिएको...

नजलेका काठको क्षतिपूर्ति सिफारिस

डडेल्धुरा- जिल्ला दैवीप्रकोप उद्धार समितिले विभिन्न राजनीतिक दलसँग आबद्ध काठ ठकेदारको दबाबमा आगलागी नभएका काठसमेतको क्षतिपूर्ति दिलाइदिने प्रपञ्च गरिरहेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलनको घोषणापत्र लुम्बिनीबाट जारी गरिने

भैरहवा—पर्यटनमन्त्री आनन्द पोख्रेलले २५६० औं बुद्धजयन्तीको अवसरमा हुने दुइ दिने बौद्ध सम्मेलनको घोषणा पत्र लुम्बिनीमा प्रस्तुत गरीने बताएका छन्। आइतबार लुम्बिनीमा आयोजना गरीएको पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै मन्त्री पोख्रेलले बौद्ध सम्मेलनको...

लुम्बिनीको अखण्ड शान्तिदीपको ज्योती सगरमाथा आधारशिविर लगिदै

भैरहवा—गत बर्षको भूकम्प र नाकाबन्दीले पर्यटन क्षेत्रमा पारेको असर र अन्तरराष्ट्रिय जगतमा फैलिएको भ्रमलाई चिर्दै पर्यटन प्रवर्द्दन गर्ने उदेश्यले बुद्धजन्मस्थल लुम्बिनीको शान्तिदीपको ज्योती सगरमाथा आधार शिविर लगीने भएको छ।