Wednesday 8 Bhadra, 2073 |
Menu

अर्थ

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

मिलेमतोमा टुंगिन्छन् वैदेशिक रोजगार पीडितका मुद्दा

(0 votes)
काठमाडौं- युथ मेनपावर कम्पनीलाई एक लाख ६० हजार रुपैयाँ बुझाएर मलेसिया उडेका सोलुखुम्बु, गोली–६ राम्सेका फुदोर्जे शेर्पाको वैदेशिक रोजगारी सफल नभए पनि उनले मेनपावरलाई तिरे अनुसारको रकम फिर्ता पाएनन्।

nepali-patro-june
६ महिना अघि वैदेशिक रोजगारीमा गएका १९ वर्षीय फुदोर्जेको मलेसियामा स्वास्थ्य जाँच हुँदा अयोग्य भएको रिपोर्ट आएपछि उनी स्वदेश फर्केका हुन्। राजधानीको अकावर मेडिकलमा स्वास्थ्य परीक्षण गर्दा योग्य भएका फुदोर्जेले स्वदेश फर्केलगत्तै मेनपावरलाई तिरेको रकम फिर्ता पाउन वैदेशिक रोजगार विभागमा निवेदन पनि दिए। कैयन दिन विभाग धाएपछि त्यहाँका कर्मचारीले फुदोर्जे र युथ मेनपावर कम्पनीबीच मिलापत्र गराइदिए।

मिलापत्रपछि उक्त मेनपावरले उनलाई ५० हजार रुपैयाँ फिर्ता गर्योफ। एक लाख ६० हजार रुपैयाँ खर्च गरेका फुर्दोजेले ५० हजार रुपैयाँमा चित्त बुझाउनुको कारण मेनपावरसँगको 'लडाइँ' जित्न नसकिने ठाने। विभागका कर्मचारीले पनि उक्त मुद्दालाई ऐन अनुसार अघि बढाउनुको साटो मिलापत्र गर्नु नै हितकर ठाने। 'विभागका कर्मचारीले मिलापत्र गर्ने हो भने ५० हजार रुपैयाँसम्म प्राप्त हुन सक्ने तर मुद्दा अघि बढाए रकम पाउने/नपाउनेबारे टुंगो नहुने बताएपछि ५० हजार रुपैयाँमै चित्त बुझाएँ,' फुदोर्जेले भने, 'पूरै रकम पाउने टुंगो नभएपछि थोरै रकम लिएर भए पनि मेनपावरसँग मिलापत्र गर्नु पर्योै।' वैदेशिक रोजगारीमा एक लाख ६० हजार रुपैयाँ गुमाएका फुदोर्जे आजकाल काठमाडौंमा ज्यामी काम गर्दैछन्। मेनपावरसँग मिलापत्र गरेका उनले स्वदेशको स्वास्थ्य परीक्षणमा 'फिट' र मलेसियामा 'अनफिट' हुनुको वास्तविकताबारे भने कुनै जानकारी पाएका छैनन्।

त्यस्तै, संयुक्त अरब इमिरेट्स जान मेनपावरलाई ८० हजार रुपैयाँ तिरेका मोरङ, उर्लाबारीका रामकुमार श्रेष्ठको पनि वैदेशिक रोजगारी सफल हुन सकेन। युएईको एक फर्निचर उद्योगमा काठ ओसार्ने कामका लागि वैदेशिक रोजगारीमा गएका श्रेष्ठलाई विदेशमा सिकर्मीको काम गर्नु परेपछि उनको वैदेशिक रोजगारी असफल भएका हो। 'काठ ओसार्ने भनेर सम्झौता गरेको व्यक्तिले सिकर्मीको काम गर्न सक्ने अवस्था थिएन,' उनले भने, 'आफूले जान्दै नजानेको काम गर्नु परेपछि समस्या भयो। अनि स्वदेश फर्कनु पर्यो ।' स्वदेश फर्केपछि श्रेष्ठले पनि मेनपावरलाई बुझाएको रकम फिर्ता पाउन विभागमा उजुरी दिए। तर, उनलाई पनि मेनपावरले सुरुमा लिएको रकम फिर्ता गर्न नमानेपछि विभागका कर्मचारीले मिलापत्र गर्न सल्लाह दिए।

मिलापत्र गरेपछि जिएआर मेनपावरले उनलाई २० हजार रुपैयाँ थमाइदियो। वैदेशिक रोजगारीको चाहनाले ६० हजार रुपैयाँ गुमाएका श्रेष्ठलाई अहिले उक्त रकमको व्यवस्थापन कसरी गर्ने भन्ने समस्या परेको छ। 'सयकडा तीन प्रतिशत ब्याजमा लिएको रकम मेनपावरलाई बुझाएको हुँ,' उनले भने, 'एकातिर वैदेशिक रोजगारी असफल भएपछि र अर्कोतर्फ मेनपावरले लिएको रकम फिर्ता पाउन नसकेपछि आर्थिक अवस्था वर्वाद भएको छ।'

पछिल्लो समयमा वैदेशिक रोजगारीमा जाने युवायुवती ठगिने क्रम बढे पनि पीडितका उजुरी भने कारबाहीविना टुंगिने गरेका छन्। यद्यपि वैदेशिक रोजगार ऐन २०६४ ले वैदेशिक रोजगारी सम्बन्धी मुद्दालाई फौजदारी मानेको छ। ऐनले वैदेशिक रोजगारी सम्बन्धी मुद्दालाई फौजदारी मानेकाले त्यस्ता मुद्दाहरूमा मिलापत्र गर्न नपाइने कानुन व्यवसायीहरू बताउँछन्। तर, सरकारी कर्मचारीले मेनपावरलाई बचाउनका लागि पीडितसँग मिलापत्र गराउँदा वर्षौदेखि बदमासी गरिरहेका मेनपावरहरूले उन्मुक्ति पाइरहेका छन्। ऐनले वैदेशिक रोजगारी सम्बन्धी मुद्दालाई फौजदारी मानेका कारण किटानी परेका मेनपावर विरुद्ध मुद्दा चलाइनु पर्ने र गल्ती अनुसार कारबाही गरिनु पर्ने कानुन व्यवसायीको धारणा छ। लामो समयदेखि वैदेशिक रोजगारी सम्बन्धी मुद्दालाई उठाउँदै आएका अधिवक्ता वीरवलकाजी राई वैदेशिक रोजगार ऐन २०६४ अनुसार गल्ती गर्ने पीडकलाई कारबाही हुनुपर्ने बताउँछन्। 'तर, अहिलेसम्म पीडितसँग मिलापत्र हुनेबित्तिकै पीडकलाई कारबाही हुने प्रचलन बस्न सकेको छैन,' राईले भने, 'जसले गर्दा ऐनले गरेको व्यवस्था अनुसार पीडितले न्यायको अनुभूति गर्न सकेका छैनन्।'

पीडितहका अनुसार अहिले विभागले गरिरहेको कामले बदमासी गर्ने मेनपावरलाई संरक्षण गरिरहेको छ। वैदेशिक रोजगार पीडित रामु यादवले ठगी धन्दामा लागेका मेनपावरलाई कारबाही नहुँदा दिनैपिच्छे वैदेशिक रोजगारीमा जाने युवायुवती ठगिने क्रम जारी रहेको गुनासो गरे। 'ठगी गर्ने मेनपावरसँग रकम असुल गर्नु कुनै कारबाही होइन,' उनले भने, 'कसले कति र कुन हदको ठगी गरेको छ। सोही अनुसार कारबाही नगरिए वैदेशिक रोजगारीमा बढेको विकृति, विसंगति रोकिँदैन।'

विभागका कानुन निर्देशक गोविन्दप्रसाद उपाध्याय वैदेशिक रोजगार ऐन २०६४ नै गोलमटोल रहेकाले काम गर्न समस्या भइरहेको बताउँछन्। 'ऐनले वैदेशिक रोजगारी सम्बन्धी मुद्दालाई फौजदारी माने पनि सम्पत्ति जोडिएकाले देवानी प्रकृतिका छन्,' उनले भने, 'फौजदारी मुद्दालाई आधार मान्ने हो भने पीडकलाई कारबाही गर्नु पर्ने हुन्छ। तर, अर्कोतर्फ देवानी प्रकृतिका मुद्दामा पीडितको सम्पत्ति फिर्ता गरे पुग्छ।' उपाध्यायले वैदेशिक रोजगार ऐन २०६४ परिमार्जन गर्न आवश्यक रहेको बताए। वैदेशिक रोजगार न्यायाधीकरणका अध्यक्ष सुरेन्द्रवीर सिंह बस्न्यात विद्यमान ऐन अनुसार मेलमिलाप गरेकै भरमा वैदेशिक रोजगारीका मुद्दा नसकिने बताउँछन्।

विभागका अनुसार आर्थिक वर्ष ७०/७१ मा वैदेशिक रोजगारीको क्रममा ठगिएको, कम पारिश्रमिक पाएको भन्दै मेनपावर, दलाल विरुद्ध २५ सय ५१ उजुरी परेका थिए। त्यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७१/७२ मा उजुरीको संख्या बढेर २६ सय ७९ पुग्यो । चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा मेनपावर विरुद्ध ८ सय बढी उजुरी परेका छन्। तर, अहिलेसम्म ठगीको आरोप खेपेका कुनै पनि मेनपावरलाई विभागले कारबाही गर्न सकेको छैन। कतिपय पीडितको रकम फिर्ता गराउनेबाहेक मेनपावरलाई कारबाही नगरेपछि यसको भित्रीपाटो खोजी हुनु पर्ने पीडितहरूो माग छ।

वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघका अध्यक्ष विमल ढकाल पछिल्लो समयमा वैदेशिक रोजगारीमा रहेका युवाहरू आफ्नै कारणले फर्कने र त्यसको दोष मेनपावरलाई दिने क्रम निकै बढेको दाबी गर्छन्। 'विभागमा गएर मापदण्डविनाका उजुरी दर्ता गर्ने अनि मेनपावर कम्पनीलाई बदनाम गर्ने क्रम बढेको छ,' उनले भने।

प्रतिक्रिया

सुरुङ सकिनेबित्तिकै मेलम्ची पानी

सुरुङ सकिनेबित्तिकै मेलम्ची पानी

काठमाडौं- दुई दशकदेखि मेलम्ची पानी पर्खिरहेका उपत्यकाबासीले सुरुङ खन्ने काम सकिँदाबित्तिकै पानी उपभोग गर्न पाउने भएका छन्। मुख्य कामको रुपमा रहेको सुरुङसहित अन्य कामको प्रगतिमा सुधार भएपछि उपत्यकाबासीको मेलम्ची प्रतीक्षा...

कुखुराबाट ३३ अर्ब ७२ करोड रूपैयाँ आम्दानी !

कुखुराबाट ३३ अर्ब ७२ करोड रूपैयाँ आम्दानी !

चितवन– नेपालमा व्यावसायिक कुखुरा पालन फार्महरुले मासु, अन्डा र चल्ला बिक्रीबाट एक वर्षमा रु. ३३ अर्ब ७२ करोड ४० लाख २३ हजार आम्दानी गर्ने गरेका छन्।

रोजगारपीडितलाई क्षतिपूर्ति पाउन सकस

रोजगारपीडितलाई क्षतिपूर्ति पाउन सकस

काठमाडौं- मोरङ, उर्लाबारी–८ सुनझोडाका झमकबहादुर थापा अचेल बेचैन छन्। निड इम्प्लोइमेन्ट सर्भिस प्रालिले मलेसियाको सेङ इप फर्निचर उद्योगका लागि पठाएका थापा साढे एक महिनामै घर फर्र्किएपछि निराश हुन पुगेका हुन्।

सेयर परिसूचक उक्लेको उक्ल्यै

सेयर परिसूचक उक्लेको उक्ल्यै

काठमाडौं–सेयर बजारको तथ्यांकीय मापक नेप्सेले लगातार तेस्रो दिन नयाँ कीर्तिमान बनाएको छ । मंगलबार परिसूचक र कारोबार रकम दुवैमा कीर्तिमान बनेको हो । एक साता अघिदेखि लगातार दोहोरो अंकले बढ्दै...

चन्द्रागिरिमा केबलकार सरर‍‍‍‍‍...(भिडियो)

चन्द्रागिरिमा केबलकार सरर‍‍‍‍‍...(भिडियो)

काठमाडौं– धुलोको साम्राज्यमा पसेजस्तो लाग्ने कुइरीमण्डल सडक। एकसाथ गुड्छन्– लरी, ट्रिपर, बस, मोटरसाइकल र कारहरु। त्रिपुरेश्वरदेखि थानकोटसम्म पुग्दा लाग्छ नेपालमा फोक्सो बिगार्ने धुँवा एवं हिलो, भत्किएका सडकबाहेक अरु केही छैन।

नयाँ गभर्नरको हस्ताक्षरित नोट आयो, दृष्टिविहीनले छामेर पत्ता लगाउन सक्ने

नयाँ गभर्नरको हस्ताक्षरित नोट आयो, दृष्टिविहीनले छामेर पत्ता लगाउन सक्ने

काठमाडौं- नेपाल राष्ट्र बैंकका नयाँ गभर्नर चिरञ्जीवी नेपालले हस्ताक्षर गरेको नोट पहिलोपटक बजारमा आएको छ। नयाँ गभर्नरको हस्ताक्षरसहित पहिलोपटक बजारमा आएको नोट सय दरको हो। उक्त नोटमा दुइटा गैंडाको चित्र...

अलैचीको अस्थीर मूल्यले किसान चिन्तित

अलैचीको अस्थीर मूल्यले किसान चिन्तित

पाँचथर-सिदिन–७ का एकुका टेकवहादुर केरुङले गत मंसिरमा अलैचीको मूल्य प्रतिमन (४० केजी) ९० हजार रुपैयाँ पुगेपनि थप बढ्ने आस गरे। अघिल्लो सिजनमा प्रतिमन एक लाख १६ हजार रुपैयाँसम्ममा बिक्रि भएको...

एकै दिन २ अर्बको सेयर किनबेच

एकै दिन २ अर्बको सेयर किनबेच

काठमाडौं- पछिल्लो समय क्रमशः बढ्दै आएको सेयर कारोबार आइतबार दुई अर्ब रुपैयाँ नजिक पुगेको छ। यस दिन नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा एक अर्ब ९६ करोड ४७ लाख रुपैयाँको सेयर...