Sunday 4 Bhadra, 2074 |
Menu

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

काम लाग्ने काठ जलाएर करोडौं क्षतिपूर्ति दाबी

  • मङ्गलबार २८ बैशाख, २०७३
  • वरुण पनेरु
  • Be the first to comment!
(0 votes)
साताअघि डडेल्धुराको नवदुर्गा सामुदायिक वनउपभोक्ता समूह छतिवन मेलखोलाको वनक्षेत्रमा काठका गोलिया जलाउँदै ठेकेदारका कर्मचारी। तस्बिर सौजन्य :  हिक्मत सिंह साताअघि डडेल्धुराको नवदुर्गा सामुदायिक वनउपभोक्ता समूह छतिवन मेलखोलाको वनक्षेत्रमा काठका गोलिया जलाउँदै ठेकेदारका कर्मचारी। तस्बिर सौजन्य : हिक्मत सिंह
डडेल्धुरा- लामो खडेरी र चर्को घामले देशैभरका हजारौं हेक्टर वनक्षेत्रमा अचेल दिनहुँ आगो सल्कन्छ। डढेलोले वनै सखाप पारेका सयौं घटनाबीच कतिपयमा भने आगलागी होइन, आगजनी गराइएको भेटिएको छ। वनमा रहेका पुराना काठका गोलियामा आफैं आगो सल्काएर डढेलोका नाममा क्षतिपूर्ति असुल्ने गिरोह नै सक्रिय रहेको स्थानीय बताउँछन्। यस्ता गिरोहले मिलेमतोमा ठूलो रकम क्षतिपूर्तिबापत कुम्ल्याउने योजना बनाएको स्थानीय औंल्याउँछन्।

डडेल्धुराका वन क्षेत्रमा काम लाग्ने पुराना काठ ठेकेदार आफैं जलाइरहेका छन्। आलिताल, गाङ्खेत, परशुराम नगरपालिकालगायत दुई दर्जन बढी क्षेत्रमा लामो समयदेखि वनमै रहेका गोलिया काठमा आगो लगाइएको स्थानीयले जानकारी दिए।

वनकर्मी, सामुदायिक वनउपभोक्ता समूहका पदाधिकारी, ठेकेदार र उपभोक्ताको मिलोमतोमा दिनहुँ ठूलो परिमाणमा काठ जलाइएका छन्। कम परिमाणका काठ जलाएर डढेलोले जलेको भनी परिमाण बढाएर क्षतिपूर्ति दाबी गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ।

जिल्ला वन कार्यालयले आगलागीबाट नष्ट काठ क्षतिपूर्तिका लागि हचुवाका भरमा वनविभागमा सिफारिस पठाउने गरेको छ।

स्थानीयका अनुसार जलाइएका पुराना काठको संख्या दोब्बरभन्दा बढी देखाएर क्षतिपूर्ति असुल्ने प्रवृत्ति अधिकांश क्षेत्रमा देखिन्छ। 'पुराना काठ जलाएर नयाँ काठबराबर पैसा पाउने भएपछि ठेकेदारले जलाउन लगाएका हुन्,' शैलेश्वरी सामुदायिक वनका सदस्य राजेन्द्र बोहराले भने, 'उपभोक्ता समूहबाट खरिद गरिसकेको काठसमेत ठेकेदारले घाटगद्दीमा जलाउने गरेका छन्।'

तीन साताअघि जिल्ला वन कार्यालयले परशुराम नगरपालिका–७ स्थित बैजनाथ सल्लेरी सामुदायिक वनमा ८ सय ६ थान सालका गोलिया तथा परशुराम नगरपालिका–११ स्थित बैजनाथ सामुदायिक वनकै १ हजार ६ सय ७६ थान सालका गोलिया जलेको भन्दै क्षतिपूर्ति माग्दै विभागमा विवरण पठाएको छ। तर, यी क्षेत्रबाट आधाभन्दा बढी गोलिया तस्करले लगिसकेकाले यतिका संख्या गोलिया जलेको हुन नसक्ने स्थानीयको दाबी छ।

'बैजनाथ वनमा यति ठूलो संख्यामा गोलिया बचेका थिएनन्, मोटो रकम आउँछ भनेर ठेकेदारले समिति र वनकर्मीलाई प्रलोभनमा पारेर झुठो विवरण पठाएका छन्,' परशुराम नगरपालिकाका एक स्थानीयले भने।

आलिताल, शीर्ष र गाङ्खेत गाविसमा पनि आगालागीमा काठ जलेको भन्दै क्षतिपूर्तिका लागि जिल्ला वन कार्यालयले विभागमा फाइल अघि बढाएको छ।

नवदुर्गा सामुदायिक वनउपभोक्ता समूह, छतिवन मेलखोलामा पनि ठेकेदारले पुराना तथा नयाँ काठ जलाएका छन्। यसैगरी, डडेल्धुराको भित्री मधेस क्षेत्रमा पनि घाटगद्दीमा रहेका काठ व्यापक मात्रामा जलाउन थालिएको स्थानीयले बताएका छन्।

काठ जलाइएको बारे थाहा पाएर पनि जिल्ला वन कार्यालयले रोक्न पहल गर्नुसट्टा 'अवैधानिक' क्षतिपूर्तिका लागि उल्टै सिफारिस गर्ने गरेको छ। केही ठाउँमा पुरानो काठ जलाउने गरिएको बारे जानकारी आएको डडेल्धुराका जिल्ला वनअधिकृत विश्वमणि आचार्य सकार्छन्।

'वनमा रहेका पुराना काठ जलाइएको भन्ने सुनेको छु, यसबारे अझै बु‰न बाँकी छ,' उनी भन्छन्। वन क्षेत्रमा ठेकेदारले गोलियामा आगो लगाएको विषयमा भने आचार्यले केही बताउन चाहेनन्।

आचार्यका अनुसार जलेको पुरानो काठबापत सरकारले प्रतिक्युविक फिट ८ सय रूपैयाँबराबर क्षतिपूर्ति दिने प्रावधान छ। पछिल्लो समय वनबाट तस्करी गरेर काठ बाहिर पठाउने र बाँकी रहेको थोरै काठमा आगो लगाई सबै काठ जलेको भन्दै क्षतिपूर्ति माग्ने प्रवृत्ति बढेको स्थानीयको भनाइ छ।

'केही काठमा आगो लगाएर भएभरको काठ जल्यो भन्दै रकम माग्नेहरू धेरै छन्,' बोहराले भने, 'कतिपय ठाउँमा आधाजति काठमा आगो लगाएर पूरैको क्षतिपूर्ति माग्ने गरेको पनि पाइएको छ।' यतिसम्म कि पाँच वर्षअघि आगलागी हुँदा नष्ट भएका काठको समेत क्षतिपूर्ति मागेर निवेदन पठाउने गरिएको बोहराको भनाइ छ।

वन क्षेत्रमा जलेका काठको क्षतिपूर्तिबारे जिल्ला वन कार्यालय उदार भएपछि 'आगो लगाउने धन्दा' मौलाएको देखिन्छ। जिल्ला वनले बिनाअध्ययन वनउपभोक्ता समितिले तयार पारेको क्षतिपूर्ति सिफारिस कार्यान्वयनका लागि वनविभागमा सिफारिस गर्दै आएकोले बढी रकम कुम्ल्याउन सजिलो भएको छ।

२०६७ सालमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले अवैध काठ कटानी गरेको भन्दै १ सय ८ सामुदायिक वनउपभोक्ता समूहका पदाधिकारीलाई कारबाही गरेपछि जंगलभित्र लाखौं क्युफिट काठ थन्किएको थियो। यहीबीचमवनकर्मीकै मिलोमतोमा पटकपटक काठ तस्करी भए पनि बाँकी काठ घाटगद्दीमै थियो।

जंगलभित्र रहेको काठ आगलागीबाट पूरै सखाप भएको फर्जी विवरण बनाउँदै जिल्ला वन कार्यालय, डडेल्धुराले वनविभागलाई विवरण पठाइसकेको छ।

ठेकेदारले गोलिया जलाउँदा वन क्षेत्रमा आगो सल्किने गरेको छ। आगलागीबाट वन्यजन्तु तथा बहुमूल्य जडीबुटीसमेत नष्ट हुने गरेको छ। विभिन्न नाममा वनमा आगो लगाउन थालिएपछि वातावरणीय सन्तुलन बिग्रँदै गएको छ।

गत वर्ष डडेल्धुराका २ सयभन्दा बढी सामुदायिक वन आगलागी भएको थियो। जिल्ला वन कार्यालयका अनुसार डडेल्धुरामा ७३ प्रतिशत भाग वनक्षेत्रले ढाकिएको छ जसमा २६ प्रतिशत सल्ला र बाँकी साललगायत विभिन्न जातका बोटबिरुवा छन्। डडेल्धुरामा वनमा एक अर्ब रुपैयाँ बराबरका काठ वनमा मौज्दात रहेको अनुमान छ।

प्रतिक्रिया

ग्यास सिलिन्डर चुहिएपछि...

ग्यास सिलिन्डर चुहिएपछि...

काठमाडौं– मंगलबार बिहान ९ बजे टेकु सुगम ग्यासका कामदार सुरेन्द्र बलामी सिलिण्डर बोकेर कालीमाटी स्थित चटपटे टहरामा ग्यास जोड्न खोज्दै थिए। त्यही ग्यासबाट एक्कासी आगोको मुस्लो निस्कियो र फैलियो। फैलिएको...

फेरियो प्रणाली, फेरिएन उपलब्धि

फेरियो प्रणाली, फेरिएन उपलब्धि

काठमाडौं- दस कक्षामा एसएलसी परीक्षा गराउने प्रणालीलाई बिट मार्दै सरकारले यसको अन्तिम संस्करणको नतिजा बिहीबार सार्वजनिक गरेको छ। कक्षा १२ सम्मलाई विद्यालयतह निर्क्योल गरेको दुई साता नबित्दै सरकारले एसएलसी परीक्षा–२०७२...

सिलिन्डर विस्फोटबाट ३ को मृत्यु भएपछि एचपी ग्यासमाथि प्रतिबन्ध

सिलिन्डर विस्फोटबाट ३ को मृत्यु भएपछि एचपी ग्यासमाथि प्रतिबन्ध

काठमाडौं- ग्यास बिस्फोटमा परी तीन जनाको मृत्यु भएपछि सरकारले एचपी ग्यासको बिक्री वितरणमा प्रतिबन्ध लगाएको छ। जेठ ७ गते ललितपुर मंगलबजारमा 'एचपी ब्राण्ड'को ग्यास बिस्फोटमा परी धनजनको क्षती भएपछि सरकारले...

प्रधानमन्त्री अचानक विमानस्थल छिर्दा

प्रधानमन्त्री अचानक विमानस्थल छिर्दा

काठमाडौं-सधैं भिडभाड भइरहने मुलुकको एकमात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा मंगलबार दिउँसो प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली मन्त्रीहरूसहित अकस्मात पुग्दा कर्मचारीदेखि सुरक्षा अधिकारीसम्म अकमक्क परे।

बेनिजिर भुट्टो र म रातभर खित्का छाडेर हास्यौं अनि रोयौंः मीना (अडियो)

बेनिजिर भुट्टो र म रातभर खित्का छाडेर हास्यौं अनि रोयौंः मीना (अडियो)

काठमाडाैं-नेपालका अति धनी क्रिश्चियन परिवारको एक विवाह समारोहमा सहभागी हुन तात्कालिन पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री बेनिजिर भुट्टो नेपाल आउँदा आफ्नो कोठामा भुट्टोले रात बिताएको मीन सिं खड्कको दावी छ।

जाजरकोटवासीलाई चामल छैन

जाजरकोटवासीलाई चामल छैन

जाजरकोट- चामल सकिँदा जाजरकोटवासी छाक टार्ने समस्याले पिरोलिएका छन् तर खाद्य संस्थानको सदरमुकामस्थित गोदाम भने भरिभराउ छ। जाजरकोटका दुर्गम गाउँका लागि सरकारले छुट्ट्याएको नियमित कोटाको चामल ठेकेदार लापरवाहीले समयमा ढुवानी...

एक महिलाकाे झुटको खेती : मिसेल ओबामाको फाेनदेखि मध्यरातमा बेनिजिर भुट्टोसम्म [भिडियाे]

एक महिलाकाे झुटको खेती : मिसेल ओबामाको फाेनदेखि मध्यरातमा बेनिजिर भुट्टोसम्म [भिडियाे]

काठमाडौं–काठमाडौंस्थित एक कलेजको ल्याण्डलाईन नम्बरमा अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक अाेबामा पत्नी मिसेल आफैँले फोन गरेर सोध्छिन्, 'इज मीना देअर ?' (मीनाजी त्यहाँ हुनुहुन्छ...?) पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री बेनिजिर भुट्टो प्रधानमन्त्रीकै हैसियतमा नेपाल आउँदा उनै...

नयाँ शक्तिको 'समृद्धि सपना'

नयाँ शक्तिको 'समृद्धि सपना'

काठमाडौं- काभ्रे बनेपाका संदीप घोरसाइने पेशाले सवारी चालक हुन्। राजनीतिमा खासै चासो नराख्ने उनी आइतबार दशरथ रंगशालामा नयाँ शक्ति नेपाल पार्टीको घोषणा कार्यक्रममा चर्को घाम सहेर बसे। पार्टी संयोजक डा.बाबुराम...