×

Warning

JLIB_APPLICATION_ERROR_COMPONENT_NOT_LOADING

JLIB_APPLICATION_ERROR_COMPONENT_NOT_LOADING

Error loading component: com_content, Component not found

Error loading component: com_content, Component not found

Sunday 8 Falgun, 2073 |
Menu

नागरिक शनिबार

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

विदेशमा मैंचा र बौंचा

(1 Vote)
विदेशमा मैंचा र बौंचा
मैंचा व बौंचा। अर्थात्, केटा र केटी। 
नेवारी चाडपर्वमा केटाकेटीले लगाउने पहिरनलाई टिसर्टमा उतारेर विदेशसम्म पुर्‍याएका छन्, असनका बुकेश महर्जनले।
वेव र ग्राफिक्स डिजाइनिङका सौखिन २२ वर्षे बुकेशले साढे दुई वर्षदेखि सामाजिक सञ्जालमा नेवारी संस्कृति झल्कने पहिरनको स्केच राखेपछि साथीले टिसर्ट बनाउन सल्लाह दिएका थिए।


nepali-patro-june
उनीसँग सारीटीकापरम्परागत गहनाझुम्काऔंठीकल्ली (खुट्टामा लगाउने बाला) र बाजु (हातमा लगाउने बाला) का स्केच छन्। भादगाउँले टोपीटीकादौरा सुरुवालइस्टकोट र पटुकालाई पनि स्केचमै उतारेका छन्। 

दुई महिनाअघि सार्वजनिक गरिएका टिसर्ट विदेशमा रहेका उनका आफन्तमार्फत् अस्ट्रेलियाअमेरिकाबेलायत र अस्ट्रियासम्म पुगेका छन्। 'यति छिट्टै प्रचार होला भन्ने पत्यार लागेकै थिएन,' बुकेश भन्छन्, 'टिसर्टमार्फत भए पनि कलासंस्कृति चिनाउन पाएको छु।'

अहिलेसम्म एक हजार टिसर्ट बिकेको उनको दाबी छ। 'मैंचा व बौंचानामबाट खोलिएको फेसबुक पेजमा लाइक गर्नेको संख्या दुई हजार पुगेको छ। मैंचावबौंचा डट कममा टिसर्ट वा डिजाइन हेर्न सकिन्छ।

'फेसबुकमा पहिलोपटक स्केच पोस्ट गर्दा राम्रै कमेन्ट आएका थिए,' उनी भन्छन्, 'यसले संस्कृति पहिचानमा सघाउ पुर्‍याउनेछ।'

नेवार जातिमा महिनैपिच्छे चाड वा जात्रा भइरहन्छन्। उपत्यकाका तीन शहर काठमाडौंभक्तपुर र ललितपुरका गल्लीमा यस्ता जात्रा लिच्वीकालदेखि मनाउने गरिएको छ। 

बुकेशका टिसर्टमा इन्द्रजात्राबिस्केटहोलीचैते दसैंसेतो मच्छिन्द्रनाथरातो मच्छिन्द्रनाथजस्ता दर्जनांै पर्वमा लगाइने केटा र केटीको लुगाका चिह्न छन्। 'चाडपर्वमा लगाइने संस्कृति बोकेका अनेक कपडा हेर्दै रमाइलो लाग्थ्यो,' बुकेशले भने, 'हामी साना हँुदा देखिने कतिपय कपडा आजभोलि नदेख्दा लोप भएका हुन् कि भन्ने चिन्ता लाग्छ।'

काठमाडौंका रैथाने मानिने नेवारी ज्यापु समुदायको पहिरन जात्रा विशेषमा मात्रै देखिन्छ। 'आधुनिकीकरणले ज्यापुको संस्कृति र पहिरनमा फेरबदल ल्याउँदै छ,' संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी भन्छन्, 'जात्रा वा चाड विशेषमा ती पुराना चिह्न अंकित लुगा लगाएरै संस्कृति धान्दै छन्।'

जोशीका अनुसार जात्राको सुरुवातसँगै यस्ता पहिरन लगाउन थालिएको हो। पुराना चित्रकलामूर्तिकलाबाट पनि यसको पहिचान प्रस्ट हुन्छ। 'जात्राका आफ्नै विशेषता छन्यी कहिलेदेखि आएभन्न गाह्रो छ,' जोशीले भने।

समय फेरिए पनि जात्राको महŒव भने उत्तिकै छ।  गुन्हुपुन्ही (गाइजात्राको ९ दिन)मोहनी (दसैं)स्वन्ती वा न्हुदँ (तिहार)माघे संक्रान्तीश्रीपञ्चमीसिलाचह्रे (शिवरात्रि)चैते दसैंपाँहाचह्रे (घोडेजात्रा)भोटोजात्राबुद्धजयन्तीजस्ता जात्रा र पर्वका कारण उपत्यकालाई जात्राको शहर भन्न रुचाउँछन् संस्कृतिविद् जोशी।

स्थानीय चलनअनुसार टोलटोलमा अलगअलग जात्रा मनाइन्छ। पाटन (ललितपुर जिल्लाको पुरानो नाम) मा मच्छिन्द्रनाथ जात्राकाठमाडौंमा सेतो मच्छिन्द्रनाथकीर्तिपुरमा सातगाउँले जात्राहाँडीगाउँजात्राखोकनामा सिखली जात्राफर्पिङ जात्रा यसका उदाहरण हुन्।

नेवारी संस्कृति झल्किने टिसर्टका परिकल्पनाकार बुकेश अन्य जातजातिको पर्वमा आधारित स्केचलाई समेत टिसर्टमा उतार्ने योजनामा छन्। 

Leave a comment

विम्बको सिर्जना

विम्बको सिर्जना

भुइँचालोपछि मित्र कवि तथा चिन्तक धर्मेन्द्रविक्रम नेम्बाङले फेसबुकमा लेखे, 'तेस्रो आयामको स्रोतत्रय श्री वैरागी काइँला, श्री ईश्वर वल्लभ, श्री इन्द्रबहादुर राईले चढेर उद्घाटन गर्दै आम नेपालीका लागि खुला गरिएको ऐतिहासिक...

५८०

५८०

''आजदेखि तिम्रो नाम ५८०।'' मोटो कालो फ्रेम भएको चश्मा, सेतो कपाल र छोटो कदका छत्रराज शाक्य सरले मलाई २०५२ फाल्गुण महिनामा बूढानीलकण्ठ स्कूलको विशाल चौर अगाडि भनेका ती शब्दहरु आजै...

साउनमा शिवालय दर्शन

साउनमा शिवालय दर्शन

साउन शिवजीको महिना। साउनमा पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्मका शिवालयमा दर्शनार्थीको भीड लाग्छ। नेपालमा थुप्रै शिवालय छन्। काठमाडौं उपत्यकाका प्रमुख शिवालयहरूमा पशुपतिनाथ, डोलेश्वर, त्रिपुरेश्वर, गोकर्णेश्वर, सन्तानेश्वर, आशापुरेश्वर आदि हुन्। काठमाडौंबाहिर काभ्रेको...

जोखिम व्यवस्थापनका निरुत्तरित प्रश्न

जोखिम व्यवस्थापनका निरुत्तरित प्रश्न

विश्वकै कान्छो पर्वतमालाको मध्य भागमा अवस्थित नेपालले पर्वत बन्ने र खिइने प्रक्रिया, मौसमी प्रभावसाथै भौगर्भिक प्रक्रियाको संयुक्त असर भोग्नुपरेको छ। त्यसमाथि आर्थिक–राजनीतिक गतिशीलताको अवरोध र तज्जन्य गरिबी, भोक, अशिक्षाको प्रभावले...

जाडोको च्वाइस

जाडोको च्वाइस

पर्दामा प्रायजसो चट्ट पहिरनमा देखिने अभिनेत्रीहरू बाहिर पनि आफूलाई सदैव सुन्दर देखाउने कोसिसमा रहन्छन्। सार्वजनिक कार्यक्रम होस् वा अन्यत्र, दर्शकले भेट्दा सेलिब्रिटीको पोसाकमा आँखा पुर्‍याइहाल्छन्।

पिकनिक डेस्टिनेसन

पिकनिक डेस्टिनेसन

नेपालीमाझ वनभोज खाने चलन पुरानै हो। धरानेहरू त वनभोजका गुरु नै हुन्। अंग्रेजी नयाँ वर्ष, नेपाली नयाँ वर्ष वा ल्होसार, चासोक, माघी, माघे संक्रान्ति, शनिबार, आइतबार सधीं वनभोज।

गैंडा खोज्दै मेघौली

गैंडा खोज्दै मेघौली

चिसोमा हात्ती सफारी! गैंडा पो नदेखिने हुन् कि!माहुतेले हात्तीलाई जंगल मोडे। त्यसमा हामी चार भाइ थियौं। सहयात्री सुरेन्द्र राना, नेचर गाइड हरिबहादुर कुमाल, माहुते जंगे बोटे र म।घाम ताप्ने बेला...

कता जाने, कहाँ पुग्ने?

कता जाने, कहाँ पुग्ने?

काठमाडौं– सिन्धुपाल्चोक, तातोपानीबाट काठमाडौंका लागि सामान ओसार्दा बाह्रबिसेका सागर लामाले आम नेपालीको अन्योलपूर्ण भविष्य मात्र नियालेनन्, वर्ष दिनअघि नै त्यसलाई चित्र र शब्दका सहायताले आफ्नो ट्रकको 'बडी' मा उतारेका थिए।