×

Warning

JLIB_APPLICATION_ERROR_COMPONENT_NOT_LOADING

Error loading library: joomla, Library not found

Error loading library: joomla, Library not found

Error loading library: joomla, Library not found

Friday 15 Baishak, 2074 |
Menu

नागरिक शनिबार

विदेशमा मैंचा र बौंचा

(1 Vote)
विदेशमा मैंचा र बौंचा
मैंचा व बौंचा। अर्थात्, केटा र केटी। 
नेवारी चाडपर्वमा केटाकेटीले लगाउने पहिरनलाई टिसर्टमा उतारेर विदेशसम्म पुर्‍याएका छन्, असनका बुकेश महर्जनले।
वेव र ग्राफिक्स डिजाइनिङका सौखिन २२ वर्षे बुकेशले साढे दुई वर्षदेखि सामाजिक सञ्जालमा नेवारी संस्कृति झल्कने पहिरनको स्केच राखेपछि साथीले टिसर्ट बनाउन सल्लाह दिएका थिए।


उनीसँग सारीटीकापरम्परागत गहनाझुम्काऔंठीकल्ली (खुट्टामा लगाउने बाला) र बाजु (हातमा लगाउने बाला) का स्केच छन्। भादगाउँले टोपीटीकादौरा सुरुवालइस्टकोट र पटुकालाई पनि स्केचमै उतारेका छन्। 

दुई महिनाअघि सार्वजनिक गरिएका टिसर्ट विदेशमा रहेका उनका आफन्तमार्फत् अस्ट्रेलियाअमेरिकाबेलायत र अस्ट्रियासम्म पुगेका छन्। 'यति छिट्टै प्रचार होला भन्ने पत्यार लागेकै थिएन,' बुकेश भन्छन्, 'टिसर्टमार्फत भए पनि कलासंस्कृति चिनाउन पाएको छु।'

अहिलेसम्म एक हजार टिसर्ट बिकेको उनको दाबी छ। 'मैंचा व बौंचानामबाट खोलिएको फेसबुक पेजमा लाइक गर्नेको संख्या दुई हजार पुगेको छ। मैंचावबौंचा डट कममा टिसर्ट वा डिजाइन हेर्न सकिन्छ।

'फेसबुकमा पहिलोपटक स्केच पोस्ट गर्दा राम्रै कमेन्ट आएका थिए,' उनी भन्छन्, 'यसले संस्कृति पहिचानमा सघाउ पुर्‍याउनेछ।'

नेवार जातिमा महिनैपिच्छे चाड वा जात्रा भइरहन्छन्। उपत्यकाका तीन शहर काठमाडौंभक्तपुर र ललितपुरका गल्लीमा यस्ता जात्रा लिच्वीकालदेखि मनाउने गरिएको छ। 

बुकेशका टिसर्टमा इन्द्रजात्राबिस्केटहोलीचैते दसैंसेतो मच्छिन्द्रनाथरातो मच्छिन्द्रनाथजस्ता दर्जनांै पर्वमा लगाइने केटा र केटीको लुगाका चिह्न छन्। 'चाडपर्वमा लगाइने संस्कृति बोकेका अनेक कपडा हेर्दै रमाइलो लाग्थ्यो,' बुकेशले भने, 'हामी साना हँुदा देखिने कतिपय कपडा आजभोलि नदेख्दा लोप भएका हुन् कि भन्ने चिन्ता लाग्छ।'

काठमाडौंका रैथाने मानिने नेवारी ज्यापु समुदायको पहिरन जात्रा विशेषमा मात्रै देखिन्छ। 'आधुनिकीकरणले ज्यापुको संस्कृति र पहिरनमा फेरबदल ल्याउँदै छ,' संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी भन्छन्, 'जात्रा वा चाड विशेषमा ती पुराना चिह्न अंकित लुगा लगाएरै संस्कृति धान्दै छन्।'

जोशीका अनुसार जात्राको सुरुवातसँगै यस्ता पहिरन लगाउन थालिएको हो। पुराना चित्रकलामूर्तिकलाबाट पनि यसको पहिचान प्रस्ट हुन्छ। 'जात्राका आफ्नै विशेषता छन्यी कहिलेदेखि आएभन्न गाह्रो छ,' जोशीले भने।

समय फेरिए पनि जात्राको महŒव भने उत्तिकै छ।  गुन्हुपुन्ही (गाइजात्राको ९ दिन)मोहनी (दसैं)स्वन्ती वा न्हुदँ (तिहार)माघे संक्रान्तीश्रीपञ्चमीसिलाचह्रे (शिवरात्रि)चैते दसैंपाँहाचह्रे (घोडेजात्रा)भोटोजात्राबुद्धजयन्तीजस्ता जात्रा र पर्वका कारण उपत्यकालाई जात्राको शहर भन्न रुचाउँछन् संस्कृतिविद् जोशी।

स्थानीय चलनअनुसार टोलटोलमा अलगअलग जात्रा मनाइन्छ। पाटन (ललितपुर जिल्लाको पुरानो नाम) मा मच्छिन्द्रनाथ जात्राकाठमाडौंमा सेतो मच्छिन्द्रनाथकीर्तिपुरमा सातगाउँले जात्राहाँडीगाउँजात्राखोकनामा सिखली जात्राफर्पिङ जात्रा यसका उदाहरण हुन्।

नेवारी संस्कृति झल्किने टिसर्टका परिकल्पनाकार बुकेश अन्य जातजातिको पर्वमा आधारित स्केचलाई समेत टिसर्टमा उतार्ने योजनामा छन्। 

Leave a comment

४५ सालको नाकाबन्दी

काठमाडौं- भारतसँगको व्यापार र पारवहन सन्धिको म्याद सकिने समय र नयाँ सन्धिगर्ने अथवा पुरानैलाई नवीकरण गर्ने वार्ता नेपालकालागि सधैं जोखिमपूर्ण र पीडादायी साबित भएको छ। भारतले नेपालमा जस्तो शासनभएपनियी सन्धिलाई...

साइकलमा मुस्ताङ

साइकलमा मुस्ताङ

बिहान आठ बजेको थियो, जोमसोम विमानस्थलमा ओर्लंदा। मौसम निकै घमाइलो। विमानस्थलको टुप्पीमा निलगिरि हिमाल। दक्षिण पश्चिम कुनामा धौरागिरि चुचुरो।

भोटेताल्चा

भोटेताल्चा

आदिम बस्तीका सीमान्त गाउँहरूबाट खेदिएरशरणार्थीझैंभूगोलका डिलहरूबाट लखेटिँदैविस्थापित वृत्तमा फन्को मार्दैसहर पसेको छ अचेल भोटेताल्चाउहिले–उहिलेढोकामा हुन्थ्यो निरन्तरउतै घोप्टेमा लाग्थ्यो

तीन मेल

तीन मेल

मेल १मेरी प्यारी,हक नभए पनि यो सम्बन्धले तिमीलाई सम्बोधन गरेँ है। ठिक हो कि होइन यसो गर्नु, थाहा छैन। तर आज म आफ्ना भावनालाई कसैले तोकिदिएको ठिक वा बेठिकको कसीमा...

सर तिम्रो ब्वाइफ्रेन्ड हो?

सर तिम्रो ब्वाइफ्रेन्ड हो?

काभ्रेको भगवती माविबाट सात कक्षा सकेर जब म आठ कक्षादेखि काठमाडौं प्याफलस्थित कान्ति इश्वरी राज्यलक्ष्मी मावि पढ्न थालेँ, धेरै आश्यर्चलाग्दा घटना र पलहरू शंखलाबद्ध रूपमा सँगसँगै अघि बढ्न थाले। पहिलो...

उत्तरवर्ती सोचका साधक

फिदिम आइपुगेको सुइँको पाएपछि बिहानै भेट्न पुग्दा डा. देवी क्षत्री दुलालसँग गफिँदै रहेछन्, उनी। पाँचथर याङ्नामका बासिन्दा भएर पनि सदरमुकाम फिदिम विरलै आइपुग्छन्। पूर्वीय र खासगरी लिम्बु सांस्कृतिक मिथक र...

भवनमात्र भव्य

भवनमात्र भव्य

वीरगन्ज– १४ वर्षअघि वीरगन्ज, भेडियाहीमा नेसनल मेडिकल कलेज स्थापना हुँदा यस क्षेत्रका बासिन्दामा छुट्टै उत्साह थियो। भव्य संरचनासहितको अस्पताल खुलेपछि घरआँगनमै भरपर्दो स्वास्थ्य सेवा पाउनेमा उनीहरू ढुक्क थिए।

साहित्यमा पुनरावृत्त भूगोल

साहित्यमा पुनरावृत्त भूगोल

कुनै लेखकको नाम लिनासाथ ऊ बसेको भूगोल र उसले लेख्ने निश्चित स्थान याद हुन्छ तपाइलाई? यसरी लेख्ने कति होलान्? हुन त अधिकांश लेखक आफू बाँचेको स्थान र परिवेशवारे नै लेखिरहेको...