Friday 14 Shrawn, 2073 |
Menu

समाज

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

माथिल्लो तामाकोसीमा समस्यै समस्या

(0 votes)
काठमाडौं- सरकारकै बेवास्ताले चार सय ५६ मेगावाटको माथिल्लो तामाकोसी जलविद्युत आयोजनाको काम अस्तव्यस्त छ। 'राष्ट्रिय गौरव आयोजना' को सूचीमा राखेर आवश्यक सहजीकरण तथा सहयोग नगर्दा निर्माण अघि बढ्न सकेको छैन।

nepali-patro-june
विनाशकारी भूकम्पले ध्वस्त भएको पहुँचमार्ग लगायत संरचनाको सामान्य काम सुरु भए पनि भारतको नाकाबन्दीले पुनः अस्तव्यस्त भएको छ। राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाका लागि अत्यावश्यक निर्णय गरी इन्धन, निर्माण सामग्री उपलब्ध गराउनुपर्नेमा यसमा सरकारले बेवास्ता गरेको आयोजनाका उच्च अधिकारीको आरोप छ।

'नाकाबन्दीका कारण उत्पन्न समस्या कहिलेसम्म रहन्छ भन्ने आधारमा आयोजना पूरा हुने समय निर्धारण हुन्छ,' अप्पर तामाकोसी हाइड्रो पावर लिमिटेडका अध्यक्षसमेत रहेका नेपाल विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक मुकेशराज काफ्लेले भने, 'सरकारले २४ सै घन्टा काम गर्ने वातावरण बनाइदिनुपर्यो्, अहिलेका लागि यही नै ठूलो कुरा हो।'

एक वर्षभित्र लोडसेडिङ हटाउने भाषण गर्दै हिँडेका प्रधानमन्त्री केपी ओलीले निर्माणाधीन आयोजना सहजीकरणतर्फ चासो देखाएका छैनन्। काम भइरहेका आयोजना छिटो सक्न सहजीकरण गर्नु साटो उनले ६ महिनामा २ सय मेगावाट सोलार प्लान्ट जडान गर्ने अव्यावहारिक गफ दोहोर्या इरहेका छन्।

सोलार प्लान्ट ल्याएर एमाले निकट केही व्यक्तिलाई मोटो कमिसन दिनमात्र ओलीले एक वर्षमा लोडसेडिङ हटाउने भाषण गरेको कम्पनी अधिकारीको दाबी छ। सरकारले निर्माणमा दबाब दिएर सहयोग गरे २०७४ जेठमा आयोजनाबाट बिजुली उत्पादन हुन्छ। तर, यसतर्फ भने सरकारले चसो नदिएको आयोजना प्रमुख विज्ञानप्रसाद श्रेष्ठले बताए।

ठेक्का सम्झौताअनुसार इन्धन, मजदुर लगायत शान्तिसुरक्षा सुनिश्चित नहुँदासम्म काम अघि बढ्न नसक्ने उनले बताए। कम्पनी अहिले भूकम्पबाट भत्केको १२ किलोमिटर पहुँचमार्ग खोल्ने प्रक्रियामा छ।

पहुँचमार्ग खोल्न सुरु भए पनि डिजेल नहुँदा लक्ष्यअनुसार काम हुन सकेको छैन। निरन्तर काम गर्न तामाकोसी कम्पनीले हप्ताको १२ हजार लिटर डिजेल मागेको छ। तर, नेपाल आयल निगमले आधामात्र दिने निर्णय गरेको छ। त्यही पनि समयमा उपलब्ध नगराएको कम्पनीका अधिकारी बताउँछन्।

मन्त्रिपरिषदले विशेष निर्णय गरेर अत्यावश्यक सामग्री उपलब्ध गराएमात्र थपिने एक वर्षमा आयोजना पूरा हुने श्रेष्ठले नागरिकलाई बताए। 'भूकम्पका कारण घर गएका कामदार फर्केका छैनन्। सिमेन्ट, छडको उस्तै समस्या छ,' उनले भने, 'कर्मचारीले मात्र जोखिम लिएर काम गर्न सक्दैनन्।'

भूकम्पअघि करिब चार सय चिनियाँसहित १ हजार २ सय कामदारले काम गरिरहेका थिए। अहिले जम्मा २ सय कामदारले काम गरिरहेको श्रेष्ठले जानकारी दिए। 'राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाको मापदण्ड के हो, कसरी काम हुनुपर्ने हो भन्नेमै सरकारको ध्यान गएको छैन,' उनले भने, 'सरकारबाट सहयोग नहुने भए हुन्न भन्नुपर्योह।'

२०६७ भदौमा काम सुरु हुँदा आयोजनाको लागत ३५ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ अनुमान गरिएको थियो। भूकम्प र नाकाबन्दीका कारण निर्माण अवधि थपिने भएपछि लागत संशोधन गरेर ४२ अर्ब पुर्याँइएको छ। अहिलेसम्म साढे २८ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएको कम्पनीले जनाएको छ। संशोधित लागतमा आयोजना नबन्ने र सम्पूर्ण काम सकिँदासम्म करिब ५० अर्ब रुपैयाँ पुग्ने प्राधिकरणका एक अधिकारीको दाबी छ।

पटकपटक मजदुरले गर्ने बन्द, हडताल र उचित सुरक्षाको व्यवस्था नहुँदा पनि आयोजनाको लागत थपिँदै गएको छ। सिभिल ठेकेदार सिनो हाइड्रो कर्पोरेसनतर्फ काम गर्ने मजदुरले फागुनमा प्रतिव्यक्ति ५ सय कित्ता सेयर पाउनुपर्ने भन्दै आन्दोलन गर्दा झन्डै १६ दिन आयोजनाको काम रोकिएको थियो।

विदेशी विनिमय सटहीमा राष्ट्र बैंकले समेत महिनौं झुलाउँदा पनि काम प्रभावित हुँदै आएको कम्पनीका एक उच्च अधिकारीले बताए। 'सरकारी निकायले समेत यसरी झुलाउँदा तोकिएको समयमा काम भएको छैन,' उनले भने, 'यी समस्या हल गर्न समेत सरकारले चासो देखाउँदैन।' कम्पनीले गत भदौ ११ गते सटही स्वीकृतिका लागि राष्ट्र बैंकमा दिएको आवेदनको अहिलेसम्म कुनै जवाफ आएको छैन।

ठेक्का सम्झौता हुँदा १ अमेरिकी डलरको मूल्य ८० रुपैयाँ रहेको र हाल १ डलरबराबर १ सय रुपैयाँ हाराहारी पुग्दा लागत बढ्न गएको हो। अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रामा आउने उतारचढाव नेपालले रोक्न नसके पनि सरकारको लापरबाही र आन्तरिक समस्याले मात्रै ५० प्रतिशत लागत थपिएको ऊर्जा मन्त्रालयकै अधिकारी बताउँछन्।

प्राविधिकका अनुसार एक दिन आयोजनाको काम रोकिँदा साढे २ करोड रुपैयाँ घाटा हुन्छ। त्यही हिसाबले मजदुर आन्दोलनका कारण अहिलेसम्म झन्डै ५० करोड रुपैयाँ व्ययभार थपिएको छ। आन्दोलनका कारण अवधि लम्बिँदा औसत १० प्रतिशत बैंक ब्याजसमेत जोडिन्छ।

हालसम्म निर्माण भएका र निर्माणाधीन आयोजनामध्ये तामाकोसीको बिजुली सबैभन्दा सस्तो हो। तर, यसरी लागत थपिँदा बिजुली मूल्य निजी उत्पादकले उत्पादन गरेसरह हुने देखिएको छ। विद्युत खरिद सम्झौता (पिपिए) हुँदा आधार वर्ष २०६७/०६८ मानेर औसत प्रतियुनिट मूल्य साढे ३ रुपैयाँ तोकिएको थियो।

व्यापारिक उत्पादन भएको वर्ष प्रतियुनिट ४.०६ रुपैयाँ र त्यसपछि ९ वर्षसम्म वार्षिक ३ प्रतिशतले वृद्धि भई आयोजना सञ्चालन अवधिभर प्रतियुनिट ५ रुपैयाँ ३० पैसा पुग्नेछ। उक्त बिजुलीको मूल्य हालसम्म निजी उत्पादकसँग गरिएको पिपिएको तुलनामा सस्तो हो। तर, आयोजनाको लागत बढ्दै जाँदा बिजुलीसमेत महँगो हुने देखिएको छ।

आयोजनामा प्राधिकरणको ४१, नेपाल टेलिकमको ६, नागरिक लगानी कोष र राष्ट्रिय बिमा संस्थानको २/२ प्रतिशत सेयर स्वामित्व छ। आयोजनामा कर्मचारी सञ्चय कोषले १०, टेलिकमले ६, लगानी कोष र बिमा संस्थानले २/२ अर्ब रुपैयाँ ऋण लगानी गरेका छन्।

प्रतिक्रिया

रोल्पाका अधिकांश छात्र छात्रा सि ग्रेडमा

रोल्पा-प्रवेशिका परीक्षा एसएलसीमा जिल्लाका अधिकाश छात्रछात्रा सि ग्रेडमा उत्तिर्ण भएको जिल्ला शिक्षा कार्यालयले जानकारी दिएको छ। जिशिकाका अनुसार नियमित तर्फ एक हजार ३६ छात्रछात्रा सि ग्रेडमा उत्तिर्ण भएका छन।

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड छिट्टै गठन गरिने

काठमाडौँ-शिक्षा सचिव विश्वप्रकाश पण्डितले शिक्षा ऐन– २०७३ प्रमाणीकरण भएपछि राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड गठन गरिने बताएका छन्। उमावि सङ्घ (हिसान)ले आज आयोजना गरेको शिक्षा ऐनसम्बन्धी अन्तर्क्रियामा सचिव पण्डितले ऐन कार्यान्वयन गराउने...

नाम छुटेको भन्दै भूकम्प पीडितले गाविसमा ताला लगाए

गोरखा- ताप्ले गाविसका स्थानीयले भूकम्प पीडितले घर बनाउन पाउने अनुदानमा आफ्नो नाम छुटेको भ्रन्दै गाविस कार्यालयमा शुक्रवार तालाबन्दी गरेका छन्। रातो कार्ड पाएका, विद्युतीय तथ्याङ्ककबाट गरिएको सर्वेक्षणमा नाम छुटेको भन्दै...

समता स्कुलबाट ए प्लसमा १ सय ४, ए मा ४ सय ४३

समता स्कुलबाट ए प्लसमा १ सय ४, ए मा ४ सय ४३

काठमाडौं-मासिक एक सय शुल्क लिएर अंग्रेजी माध्यममा नर्सरीदेखि स्नात्तोकोतरसम्म अध्ययन गराउँदै आएको समता शिक्षा निकेतन विद्यालयले यो वर्षको एसएलसीमा पनि उत्कृष्ट नतिजा ल्याएको छ।

विराटनगरका ३ डाक्टर पक्राउ

विराटनगर-नक्कली शैक्षिक प्रमाणपत्रको आरोपमा प्रहरीले विराटनगरका तीनजना चर्चित डाक्टरलाई शुक्रवार पक्राउ गरेको छ। वरिष्ठ फिजिशियन जावेद अख्तर अन्सारी, बालरोग विशेषज्ञ डा. सञ्जय दास र अर्थोपेडिक सर्जन डा. अबुल कलामलाई प्रहरीले...

सीआईबीद्वारा वीरगन्जका ९ चिकित्सक गिरफ्तार, सबैलाई काठमाडौं लगियो

वीरगन्ज– नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अन्सुन्धान ब्युरो(सीआईबी)को टोलीले वीरगन्जका ९ जना चिकित्सकलाई नियन्त्रणमा शुक्रबार बिहान गिरफ्तार गरेको छ।

नक्कली प्रमाणपत्र अभियोगमा चर्चित डा.जावेद पक्राउ

विराटनगर— नक्कली शैक्षिक प्रमाणपत्रको आरोपमा प्रहरीले विराटनगरका चर्चित फिजिशियन डाक्टर जावेद अख्तर अन्सारीलाई शुक्रवार पक्राउ गरेको छ। विराटनगरस्थित लाइफ गार्ड अस्पतालबाट प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सिआईबी) को टोलीले उनलाई पक्राउ...

अवैध सुन तथा ९० थान हाते घडीसहित पक्राउ

काठमाडौं– सिन्धुपालचोक चौतारा– ३ बस्ने ३४ वर्षीय ताराबहादुर श्रेष्ठलाई प्रहरीले बिहीबार राति त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय बिमानस्थलको पार्किङ एरियाबाट ५० ग्राम सुन जस्तो देखीने पहेंलो धातुसहित पक्राउ गरेको छ।